Μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία αναδιοργάνωσης του λιμενικού συστήματος

Μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία αναδιοργάνωσης του λιμενικού συστήματος

3
Μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία αναδιοργάνωσης του λιμενικού συστήματος

Πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα εκδηλώσεων του ΟΛΠ με μεγάλη συμμετοχή παραγόντων της Ναυτιλίας και της Λιμενικής βιομηχανίας, η εκδήλωση με θέμα «Αναμόρφωση του Ελληνικού Λιμενικού συστήματος – Νέες μορφές Διοίκησης στα Λιμάνια’».

Η εκδήλωση συνδιοργανώθηκε με πρωτοβουλία της Ένωσης Λιμένων Ελλάδος (ΕΛΙΜΕ) και των εκδόσεων Παπαζήση, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιά κ. Κώστα Χλωμούδη «Τάσεις και Εξελίξεις στη Λιμενική Βιομηχανία».

Με την ευκαιρία της παρουσίασης κλήθηκαν να καταθέσουν τις απόψεις και τις προτάσεις τους για την σύγχρονη ανάπτυξη των Ελληνικών Λιμανιών, μέσω αναμόρφωσης της παρούσας Διοικητικής δομής τους, προσωπικότητες με σημαντική παρουσία σε διακριτούς τομείς της Ελληνικής Λιμενικής Βιομηχανίας. Στην εκδήλωση μίλησαν ο Γ.Γ. Λιμένων και Λιμενικής Πολιτικής κ. Θάνος Πάλλης, ο Πρόεδρος της ΕΛΙΜΕ και του ΟΛΠ κ. Γιώργος Ανωμερίτης, ο Βουλευτής και Υπεύθυνος Τομέα Εμπορικής Ναυτιλίας της ΝΔ κ. Γιάννης Πλακιωτάκης, ο Πρόεδρος της ΔΝΕ κ. Νίκος Αρβανίτης, ο Εμπορικός Διευθυντής της ΣΕΠ Α.Ε κ. Αν. Βαμβακίδης και ο συγγραφέας του βιβλίου καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιά κ. Κώστας Χλωμούδης.  Η εκδήλωση συντονίσθηκε από τον Εκτ/κό Διευθυντή της ΕΛΙΜΕ κ. Γιώργο Καστελλάνο.

Χαρακτηριστικό της συζήτησης ήταν οι εισηγητές στο σύνολό τους συμφώνησαν πως το μοντέλο διοίκησης και λειτουργίας του ελληνικού λιμενικού συστήματος έχει εξαντλήσει τα όριά του. Συνεπώς απαιτείται άμεσα μια μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία αναδιοργάνωσής του, έτσι ώστε να συμβαδίζει με τις διεθνείς εξελίξεις στον τομέα και να συμβάλλει στην αναγκαία αναπτυξιακή δυναμική που έχει ανάγκη η χώρα.

Ο καθηγητής Κώστας Χλωμούδης στην ομιλία του επεσήμανε μεταξύ άλλων:

Η Ελλάδα βιώνει μια κοινωνική και οικονομική κρίση, την οποία στο οικονομικό τουλάχιστον σκέλος, μπορεί να υπερβεί, μόνο αν αποκτήσει αναπτυξιακή δυναμική. Και η λιμένες της χώρας, με τα γεωγραφικά πλεονεκτήματα τους, μπορούν να αποτελέσουν μέρος της λύσης. Πλην όμως το μοντέλο διοίκησης και οργάνωσης της παραγωγής λιμενικών υπηρεσιών που εφαρμόζεται μέχρι σήμερα, κρίνεται ως ξεπερασμένο. Στην πλειονότητα της Ευρώπης,  έχει αναπτυχθεί και εφαρμόζονται νέα, σύγχρονα μοντέλα λιμενικής οργάνωσης και διοίκησης. Οι ελληνικοί λιμένες αργά ή γρήγορα θα ακολουθήσουν τις εξελίξεις αυτές, ώστε να καρπωθούν τα σημαντικά κοινωνικοοικονομικά οφέλη οι τοπικές κοινωνίες αλλά και η Εθνική οικονομία.

Η σημερινή δομή του ελληνικού λιμενικού συστήματος προσδιορίζεται από 12 Λιμενικές Α.Ε., κάποια λιμάνια των μεγάλων λιμενικών Ταμείων, προσφάτως ένα αριθμός Δημοτικών λιμανιών , μεγάλος αριθμός μικρών λιμανιών των λοιπών λιμενικών ταμείων και ένας, δυστυχώς, σημαντικός αριθμός «ορφανών» λιμενικών υποδομών…

Προς την Από –Συγκέντρωση του Ελληνικού Λιμενικού Συστήματος

Η οικονομική και η πολιτική ισχύς ενός λιμένος σήμερα, προέρχεται από την εξειδίκευση σε υπηρεσίες ειδικές που ζητά ο κάθε χρήστης, οι οποίες είναι αποτέλεσμα έρευνας, σχεδιασμού προϊόντων, μάρκετινγκ, οικονομικής ανάλυσης και χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων. Με άλλα λόγια, ο σκληρός διεθνής ανταγωνισμός στη λιμενική βιομηχανία, για την κατάκτηση των σύγχρονων αγορών, επιβάλλει μεγαλύτερη, πλέον, έμφαση στις έξυπνες παρεμβάσεις ρύθμισης της λιμενικής αγοράς και στην εκπαίδευση, με υψηλού επιπέδου ειδίκευση, των εργαζομένων.

Ο ρόλος του εθνικού κράτους θα γίνεται όλο και περισσότερο ευέλικτος και θα παρεμβαίνει με μικρότερο, αλλά πιο εξειδικευμένο διοικητικό σχήμα και όργανα, ικανά να ανταποκριθούν γρήγορα κι’ αποτελεσματικότερα στις απίστευτες πιέσεις και τις συχνές μεταβολές του λιμενικού ανταγωνισμού.

Ας συζητήσουμε για την αναγκαιότητα ενός σχεδίου προς την Λιμενική Από-Συγκέντρωση στη δομή του εθνικού λιμενικού συστήματος. Προσδιορίζοντας το «άριστο» μέγεθος, να επιλεγεί η συγκρότηση ενός αριθμού ΠΕριφερειακών ΛΙμενικών ΣΥστημάτων (ΠΕ. ΛΙ. ΣΥ.), έτσι ώστε να υπάρχει η δυνατότητα ρύθμισης, εποπτείας, ελέγχου και εναρμόνισης με τις κατευθύνσεις του εθνικού λιμενικού σχεδιασμού. Να επισημάνουμε πως δεν νοούμε τα Περιφερειακά αυτά Συστήματα ως το ανώτερο στάδιο της διοίκησης των λιμένων. Το κάθε λιμάνι έχει την δική του ιδιαιτερότητα. Το Περιφερειακό Σύστημα θα έχει την εποπτεία και του σχεδιασμού του συνόλου της λιμενικής αγοράς της συγκεκριμένης περιφέρειας. Κάθε λιμενικής μονάδας, ανεξαρτήτως της ιδιαιτερότητας του παραγόμενου λιμενικού προϊόντος (ιδιωτικού αγαθού, δημοσίου ή μεικτού) και ανεξαρτήτως ιδιοκτησιακού καθεστώτος (ιδιωτικό, δημόσιο, δημοτικό ή μεικτό). Το πλαίσιο όμως της λειτουργίας τους και οι κανόνες του παιχνιδιού θα αφορούν σε ενιαία εθνική πολιτική, όπου την ευθύνη  οριστικοποίησης και υλοποίησης θα έχουν αυτά τα περιφερειακά λιμενικά συστήματα. Δεν θα αφορούν μόνο στα δημόσιας ιδιοκτησίας λιμάνια, αλλά στη λειτουργία του συνόλου της λιμενικής αγοράς και βιομηχανίας.

Ρυθμίσεις στην απελευθερωμένη Λιμενική Βιομηχανία και Παραγωγή

Είναι προφανές ότι το απολύτως κρατικής παραγωγής ελληνικό λιμενικό σύστημα, με τα προφανή προβλήματα αποτελεσματικότητας, ανταγωνιστικότητας και αποδοτικότητας δεν μπορεί να το αντικαταστήσει ένα μοντέλο αυτορυθμιζόμενης λιμενικής αγοράς και βιομηχανίας. Τα προβλήματα εξάρτησης της χώρας, οι αναπτυξιακές ανάγκες , τα προβλήματα προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και οι διεθνείς κανόνες θεμιτού ανταγωνισμού επιβάλλουν ρυθμιστικούς κανόνες, συμβατούς με τις διεθνείς πρακτικές και   τις συμβάσεις της χώρας μας.

Ιδιαιτέρως για την μορφή διοίκησης των επι μέρους εμπορικών λιμανιών, σήμερα πλέον το αντικειμενικό δείγμα της παγκόσμιας λιμενικής πραγματικότητας, προκρίνει την “κοινή λιμενική λογική” που επιβάλλει την συνύπαρξη ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. 

Στην Ελλάδα, επειδή οι παραγωγοί των λιμενικών υπηρεσιών είναι οι Οργανισμοί Λιμένων, που αποτελούν ταυτόχρονα και Λιμενικές Αρχές και άρα εκπροσωπούν το κράτος, προτού προχωρήσουν οι οποιεσδήποτε αποκρατικοποιήσεις θα πρέπει να αποσαφηνισθούν πολλά θέματα και να συγκεκριμενοποιηθούν σε ένα νέο κανονιστικό πλαίσιο.

Η εμπειρία από τα landlord ports αναδεικνύει την ανάγκη ισχυρής πολιτικής ηγεσίας, η οποία μπορεί να μην είναι “ειδική” και να μην έχει παράδοση και εμπειρία σε θέματα διαχείριση λιμενικών ή και κάθε είδους υποδομών, αλλά είναι αρκετά ανεξάρτητη από τους μεγάλους παίχτες (mega carriers) ώστε να μην παραδίδεται αμαχητί στις ορέξεις τους.

Θα πρέπει λοιπόν και στη χώρα μας, να επαναπροσδιορισθεί ο ρόλος της λιμενικής αρχής και να αποκρυσταλλωθεί στο πλαίσιο ενός περιφερειακού συστήματος. Ιδιαιτέρως στα εμπορικού ενδιαφέροντος λιμάνια αυτή η αρχή δεν θα εννοείται υποχρεωτικά ως πάροχος λιμενικών υπηρεσιών αλλά, ως ρυθμιστής και παράγων διασφάλισης του δημόσιου συμφέροντος και προώθησης του κοινού συμφέροντος όσων εμπλέκονται στην παροχή λιμενικών υπηρεσιών.

Η λιμενική αρχή στο ανεπτυγμένο λιμάνι αυτονομείται οικονομικά από την παραγωγή του «λιμενικού προϊόντος». Στηρίζει την οικονομική της ευρωστία στις υπηρεσίες για λιμενικό σχεδιασμό και ρύθμιση και σε συμβολή για παραγωγή προϊόντων της τεχνολογίας και της γνώσης.

Σε μια κλίμακα οικονομικής επιτυχίας, θα ηγεμονεύσουν οι λιμενικές αρχές που εγκατέλειψαν τις παραδοσιακές τους λειτουργίες και δραστηριότητες, που αφορούσαν στις βιομηχανικές υποδομές, και έδωσαν έμφαση στη «ρύθμιση» και την διαχείριση του ενδολιμενικού ανταγωνισμού, στο λιμενικό σχεδιασμό, στην εκπαίδευση για εργαζόμενους στα λιμάνια προς χρήση των νέων τεχνολογιών, στην καινοτομία και τελικά στα οικονομικά αποτελέσματα της γνώσης.

Για όλα τα παραπάνω προϋπόθεση είναι η διαμόρφωση ενός νέου ρυθμιστικού πλαισίου που θα εξασφαλίζει τους όρους εισόδου των νέων παικτών στη λιμενική βιομηχανία στη χώρα, τον ανταγωνισμό και την ανταγωνιστικότητα».