Η συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή και το μπλόκο στο Στενό του Ορμούζ αναγκάζουν τις πετρελαιοπαραγωγούς χώρες να αναζητήσουν εναλλακτικές οδούς εξαγωγών πετρελαίου.

Κράτη με γεωγραφική πρόσβαση σε λιμάνια εκτός του Ορμούζ, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν, αποκτούν σαφές προβάδισμα, ενώ παράλληλα δρομολογούνται νέα δίκτυα αγωγών, που αναμένεται να αναδιαμορφώσουν τη ζήτηση για τον στόλο των δεξαμενόπλοιων. Στον αντίποδα, το Ιράκ διατηρεί πρόσβαση στη Μεσόγειο μέσω Τουρκίας και μεταφέρει μαζούτ οδικώς μέσω Συρίας, παραμένοντας ωστόσο ευάλωτο στις περιφερειακές ισορροπίες.

Η Σαουδική Αραβία σχεδιάζει την επέκταση του δικτύου αγωγών της προς την Ερυθρά Θάλασσα κατά 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ βρίσκεται σε συζητήσεις με το Κουβέιτ για την εξυπηρέτηση δικών του φορτίων, καθώς και διυλισμένων προϊόντων. Βασικό εμπόδιο αποτελεί η δυναμικότητα φόρτωσης στο λιμάνι του Γιανμπού. Για να αξιοποιηθεί η συνολική χωρητικότητα των 7 εκατ. βαρελιών του αγωγού Ανατολής-Δύσης, απαιτείται αναβάθμιση υποδομών, καθώς οι τρέχουσες φορτώσεις των 4,65 εκατ. βαρελιών δοκιμάζουν τα όρια του συστήματος, ξεπερνώντας κατά πολύ το προηγούμενο ρεκόρ των 1,7 εκατ. βαρελιών. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προωθείται δεύτερος αγωγός προς τη Φουτζέιρα. Το έργο θα διπλασιάσει τη δυναμικότητα στα 3,6 εκατ. βαρέλια, ενώ αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία εντός του 2027.

Ταυτόχρονα, το Ιράκ, το οποίο έχει πληγεί σημαντικά, επιχειρεί να αξιοποιήσει τη διέξοδο προς τη Μεσόγειο μέσω Τουρκίας. Ο αγωγός Kirkuk-Ceyhan έχει ονομαστική δυναμικότητα 1,6 εκατ. βαρελιών, ωστόσο οι ροές μετά βίας ξεπερνούν τα 200.000 βαρέλια λόγω ζημιών. Η Βαγδάτη σχεδιάζει την κατασκευή νέου αγωγού 2,25 εκατ. βαρελιών από τη Βασόρα προς τη Χαντίθα. Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία αγωγού 1 εκατ. βαρελιών από τη Χαντίθα προς την Άκαμπα της Ιορδανίας, ενώ υπογράφηκε μνημόνιο με τη Συρία για έναν ακόμα αγωγό 2,5 εκατ. βαρελιών προς το Μπανίγιας. Αντιθέτως, το σχέδιο σύνδεσης της Βασόρας με το Ντουκμ (Duqm) στο Ομάν έχει ουσιαστικά «παγώσει».

Ο αντίκτυπος στη ναυλαγορά εξαρτάται από τον βαθμό αξιοποίησης αυτών των υποδομών. Ιστορικά, οι ασιατικές αγορές προτιμούν τις φορτώσεις από τον Κόλπο, αφήνοντας τους δυτικούς αγωγούς να υπολειτουργούν.

Το μεγαλύτερο πλήγμα αναμένεται να δεχτούν τα μεγάλα δεξαμενόπλοια, κυρίως τα πλοία μεγέθους VLCC και Suezmax, που μεταφέρουν ιρακινό πετρέλαιο στην Ευρώπη. Στα ΗΑΕ, η μόνιμη μετατόπιση εξαγωγών στη Φουτζέιρα θα επιφέρει μικρή μόνο μείωση στη ζήτηση πλοίων, η οποία αναμένεται να αντισταθμιστεί από την αύξηση της παραγωγής. Αντιθέτως, η αγορά των δεξαμενόπλοιων μεταφοράς παραγώγων (product tankers) δεν θα επηρεαστεί σημαντικά.

Μακροπρόθεσμα, τα νέα δίκτυα αγωγών αναμένεται να λειτουργήσουν ως δικλίδα ασφαλείας έναντι των κρίσεων στο Ορμούζ, προστατεύοντας την αγορά από την απώλεια φορτίων. Εντούτοις, οι ίδιες οι χερσαίες υποδομές παραμένουν εξαιρετικά ευάλωτες σε δολιοφθορές, καθώς η εξάπλωση των μη επανδρωμένων αεροσκαφών επιτρέπει εύκολα πλήγματα στις εξαγωγές.

Πηγή: Gibson