Το πιεστικό πρόβλημα που έχει προκύψει για την ναυσιπλοΐα στο στενό του Ορμούζ εξαιτίας του πολέμου, ωθεί τις πετρελαιοπαραγωγικές χώρες του Κόλπου να επιταχύνουν τις προσπάθειές τους να βρουν εναλλακτικές διαδρομές, με πολλά σχέδια που αφορούν αγωγούς να ανακοινώνονται ή να επανέρχονται.

Συνολικά 14,95 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα εξάγονταν μέσω του στενού του Ορμούζ το 2025, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΔΟΕ).

Το Ιράν εξήγε περίπου 1,69 εκατ. βαρέλια την ημέρα κι αναμένεται να συνεχίσει να χρησιμοποιεί μακροπρόθεσμα το στενό του Ορμούζ, καθώς έχει πάρει τον έλεγχο του θαλάσσιου περάσματος στρατηγικής σημασίας, τόνισε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Άντριου Γουίλσον, επικεφαλής του τομέα έρευνας στην BRS. Η Τεχεράνη «θα παράγει τόσο όσο μπορεί να εξάγει όσο μπορεί στην Κίνα. Δεν είναι αληθινό πρόβλημα» γι’ αυτήν, προέβλεψε.

Από τα 13,26 εκατ. βαρέλια που απομένουν, ως και 11,5 εκατ. θα μπορούσαν να ανακατευθυνθούν, αν μεγεθυνθεί η δυναμικότητα αγωγών και εάν ολοκληρωθούν έργα σε εξέλιξη, σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις και ειδικούς του τομέα.

Σαουδική Αραβία

Προτού ξεσπάσει η κρίση την 28η Φεβρουαρίου με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς στο Ιράν, η Σαουδική Αραβία μετέφερε κάπου 2 εκατ. βαρέλια την ημέρα μέσω του αγωγού ανατολής-δύσης που συνδέει την Αμπκάικ, κοντά στον Κόλπο, με το λιμάνι Γιάνμπου, στην Ερυθρά Θάλασσα, σύμφωνα με τον ΔΟΕ.

Ο πετρελαϊκός κολοσσός Aramco ανακοίνωσε τον Μάρτιο του 2025 ότι αύξησε τη δυναμικότητα του αγωγού αυτού στα 7 εκατ. βαρέλια την ημέρα, κάτι που αύξησε σε 5 εκατ. τη διαθέσιμη δυναμικότητα για τη μεταφορά αργού που προηγουμένως εξαγόταν μέσω Ορμούζ.

Το Ριάντ σχεδιάζει επιπλέον αύξηση κατά ως και 2 εκατ. βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Έρευνας για την Ενέργεια (IER), με έδρα τις ΗΠΑ, που σημειώνει πως δεν είναι «σαφές» αν αυτό σημαίνει εκσυγχρονισμό του υπάρχοντος αγωγού ή κατασκευή παράλληλου αγωγού.

Το σχέδιο αυτό θα μπορούσε να έχει ολοκληρωθεί ως το 2030-2031, εκτιμά ο κ. Γουίλσον.

Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Πριν από τις εχθροπραξίες, τα ΗΑΕ εξήγαν κάπου 1,1 εκατ. βαρέλια την ημέρα μέσω αγωγού που συνδέει τα κοιτάσματα στη Χαμπσάν, δυτικά, με το λιμάνι Φουτζάιρα, στον κόλπο του Ομάν, νότια του στενού του Ορμούζ. Η δυναμικότητα του πετρελαιαγωγού αυτού υπολογίζεται από τον ΔΟΕ πως ανέρχεται σε 1,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα, κάτι που αφήνει περιθώριο για ακόμη 700.000.

Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν τον Μάιο ότι θα επιταχύνουν την κατασκευή δεύτερου αγωγού, που θα κινείται παράλληλα με τον υπάρχοντα, προτού αλλάξει πορεία προς τη βόρεια ακτή.

Το σχέδιο αυτό θα επέτρεπε στα Εμιράτα τόσο να αποφύγουν το στενό όσο και να διπλασιάσουν τη δυναμικότητα της μεταφοράς αργού προς εξαγωγή μέσω του λιμανιού στη Φουτζάιρα αν άρχιζε να λειτουργεί το 2027, σύμφωνα με τις αρχές στο Αμπού Ντάμπι.

Ιράκ

Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε στα τέλη Ιουλίου τη σύναψη συμφωνίας του Ιράκ και της Συρίας για να τεθεί ξανά σε λειτουργία αγωγός που συνδέει τις δυο χώρες, κλειστός για δεκαετίες. Αυτό θα επέτρεπε η ιρακινή παραγωγή να εξάγεται μέσω της Μεσογείου.

Οι ΗΠΑ ανέφεραν ότι θα ηγηθούν διεθνούς κοινοπραξίες που θα αναλάβει την υλοποίηση των τεχνικών και χρηματοοικονομικών διαστάσεων του σχεδίου αυτού. Ο αγωγός θα έχει αρχική δυναμικότητα 2 εκατ. βαρελιών την ημέρα. Ωστόσο δεν ανακοινώθηκε κανένα χρονοδιάγραμμα και το σχέδιο μπορεί να συναντήσει πολιτικά και οικονομικά εμπόδια που θα καθυστερήσουν την υλοποίησή του, σημείωσε ο Άντριου Γουίλσον στο AFP.

Κουβέιτ και Μπαχρέιν

Ούτε το Κουβέιτ, ούτε το Μπαχρέιν έχουν σήμερα αγωγούς που θα τους επέτρεπαν να αποφύγουν το στενό του Ορμούζ. Ωστόσο και οι δυο μοναρχίες πρόσφατα διεξήγαγαν συνομιλίες με τη Σαουδική Αραβία το ενδεχόμενο σύνδεσης με δικούς της αγωγούς, σύμφωνα με το IER.

Παράλληλα, στο τελικό τους στάδιο εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ομάν για τη διαχείριση του Στενού του Ορμούζ, με την Τεχεράνη να διαμηνύει πως η κρίσιμη θαλάσσια οδός δεν πρόκειται να επιστρέψει στο προπολεμικό της καθεστώς, όπως μεταδίδει το Al Jazeeera. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, σε ενημέρωση προς το υπουργικό συμβούλιο, επιβεβαίωσε ότι η συμφωνία βρίσκεται «σε τελικό στάδιο». Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ αποκάλυψε ότι οι δύο χώρες βρίσκονται μια ανάσα από τη χάραξη μιας νέας, εναλλακτικής ναυτιλιακής διαδρομής. Το σχέδιο εγκαταλείπει τους υφιστάμενους άξονες, προκρίνοντας μια αμοιβαία αποδεκτή λύση η οποία δεν θα είναι ούτε η βόρεια ούτε η νότια οδός, αλλά θα σέβεται τα κυριαρχικά δικαιώματα και την εθνική ασφάλεια αμφότερων των κρατών. Μέχρι στιγμής, το Ομάν τηρεί σιγή ιχθύος.