Η αντίστροφη μέτρηση για την επιστροφή της Ελλάδας στις υπεράκτιες γεωτρήσεις έχει ήδη ξεκινήσει, με το πρώτο τρίμηνο του 2027 να αποτελεί το ιστορικό ορόσημο για το «Μπλοκ 2» στο Ιόνιο. Σε μια εκτενή συζήτηση με τα Ναυτικά Χρονικά, ο κ. Αριστοφάνης Στεφάτος (CEO της Ελληνικής Εταιρείας Διαχείρισης Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων-ΕΔΕΥΕΠ) περιγράφει τον οδικό χάρτη που μετατρέπει τη χώρα σε έναν υπολογίσιμο ενεργειακό παίκτη της Ανατολικής Μεσογείου.

Παράλληλα, ο κ. Στεφάτος αποσαφηνίζει ότι η ανάπτυξη των εγχώριων υδρογονανθράκων λειτουργεί συμπληρωματικά με την πράσινη μετάβαση, διασφαλίζοντας την πολυπόθητη εφοδιαστική ασφάλεια. Από τη δέσμευση άνθρακα (CCS) μέχρι τα υπεράκτια αιολικά πάρκα, αναλύει πώς δημιουργείται ένα νέο πεδίο δόξης λαμπρό για την ελληνική ναυτιλία, η οποία καλείται να υποστηρίξει μια αλυσίδα αξίας δισεκατομμυρίων με εξειδικευμένο στόλο και τεχνογνωσία.

-Η πρώτη, μετά από σαράντα χρόνια, υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση στο Ιόνιο, αναμένεται το 2027. Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις και τα κρίσιμα ορόσημα μέχρι τότε;

Βρισκόμαστε λιγότερο από δώδεκα μήνες πριν από μια ιστορική στιγμή. Μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2027, θα διεξαχθεί η πρώτη υπεράκτια ερευνητική γεώτρηση στην Ελλάδα έπειτα από σαράντα χρόνια – εξαιρώντας την εξορυκτική δραστηριότητα στην περιοχή του Πρίνου.

Την απόφαση να πραγματοποιηθεί αυτή η ερευνητική γεώτρηση έλαβε η κοινοπραξία ExxonMobil-Energean-HELLENiQ ENERGY, που έχει αναλάβει τη συγκεκριμένη παραχώρηση, το «Μπλοκ 2» στο ΒΔ Ιόνιο. Όχι μόνο έλαβαν τη σχετική απόφαση, αλλά έχουν ήδη ξεκινήσει τα πρώτα βήματα υλοποίησης, καθώς στα μέσα Απριλίου υπογράφηκε επισήμως η σύμβαση μεταξύ της κοινοπραξίας και της εταιρείας που θα αναλάβει την εκτέλεση των εργασιών.

Τα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν την εκπόνηση και την κατάθεση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, την ολοκλήρωση της αδειοδοτικής διαδικασίας και την προετοιμασία των επιχειρησιακών εργασιών πεδίου. Οι δραστηριότητες αυτές θα υλοποιηθούν με τη μέγιστη προσήλωση στο εθνικό και ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και στα πλέον απαιτητικά διεθνή περιβαλλοντικά και επιχειρησιακά πρότυπα.

Σε ό,τι αφορά τις προκλήσεις, εστιάζω ουσιαστικά σε μία, αλλά καίρια: την ανάγκη η χώρα μας να διατηρήσει το momentum, την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα που χαρακτηρίζει έως τώρα τη δράση της κατά την υλοποίηση του εθνικού προγράμματος υδρογονανθράκων. Η συνέπεια και η συνέχεια στην εφαρμογή του προγράμματος, με την ολοκλήρωση όλων των απαραίτητων ερευνητικών γεωτρήσεων σε βάθος χρόνου, αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την ουσιαστική αξιολόγηση του δυναμικού της χώρας.

Χάρη στις συντονισμένες ενέργειες της Υ ως εθνικής αρχής, του αρμόδιου Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αλλά και προσωπικά του Υπουργού κ. Σταύρου Παπασταύρου, έχουμε κάνει άλματα, γεγονός που αναγνωρίζεται από τη διεθνή επενδυτική κοινότητα και τους μεγάλους ενεργειακούς ομίλους που δραστηριοποιούνται πλέον ενεργά στην Ελλάδα.

-Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή πώς επαναπροσδιορίζει τις προοπτικές της Ανατολικής Μεσογείου ως κόμβου ενέργειας;

Η Ανατολική Μεσόγειος συγκεντρώνει τα τελευταία χρόνια αυξανόμενο ενδιαφέρον ως ενεργειακός κόμβος, καθώς συνδυάζει τις σημαντικές προοπτικές για μεγάλα αποθέματα φυσικού αερίου με το υψηλό δυναμικό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας – χάρη στην ηλιοφάνεια και το ισχυρό αιολικό δυναμικό.

Ανακαλύψεις κοιτασμάτων όπως το Zohr, το Leviathan και το Tamar έχουν αναβαθμίσει τον ρόλο της περιοχής στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη.

Ωστόσο, οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ένα πιο σύνθετο και αβέβαιο περιβάλλον. Με τον περιορισμό -και την απειλή έως και πλήρους διακοπής- λειτουργίας σημαντικών ενεργειακών υποδομών, οι οποίες θα χρειαστούν χρόνο για να επανέλθουν σε κανονικότητα, η ασφάλεια βασικών διαδρόμων μεταφοράς τίθεται υπό αμφισβήτηση, με σοβαρές συνέπειες στην παγκόσμια τροφοδοσία, που μεταφράζονται σε αύξηση του ενεργειακού κόστους.

Σε αυτό το πλαίσιο, αναδεικνύονται ταυτόχρονα και σημαντικές ευκαιρίες, ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα, που διαθέτουν πολιτική σταθερότητα, θεσμικό πλαίσιο και σαφή στρατηγικό προσανατολισμό. Αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, τους διαθέσιμους πόρους και τη συνεπή ενεργειακή της πολιτική, η χώρα ενισχύει τον ρόλο της ως αξιόπιστος εταίρος και κόμβος στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας.

-Ποιος θα είναι ο αντίκτυπος της νέας αυτής ενεργειακής πραγματικότητας για την ελληνική ναυτιλία;

Οι τρεις στρατηγικοί άξονες της ΕΔΕΥΕΠ -υδρογονάνθρακες, CCS και ΥΑΠ- συνδιαμορφώνουν το υπεράκτιο ενεργειακό όραμα της χώρας. Σε καθέναν από αυτούς τους άξονες, ο ρόλος της ναυτιλίας είναι κομβικός, καθότι καλείται να υποστηρίξει μια αναπτυσσόμενη υπεράκτια ενεργειακή βιομηχανία και δυνητική αλυσίδα αξίας ύψους πολλών δισεκατομμυρίων, η οποία απαιτεί εξειδικευμένες ναυτιλιακές υπηρεσίες σε όλα τα στάδια ανάπτυξης και λειτουργίας.

Για την υλοποίηση του εθνικού προγράμματος έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων απαιτείται μεγάλος αριθμός πλοίων: από πλοία σεισμικών ερευνών (SV) και γεωτρύπανα (MODU) μέχρι μεγάλες πλωτές μονάδες παραγωγής, αποθήκευσης και εκφόρτωσης φυσικού αερίου (FPSO). Ομοίως, για την εγκατάσταση των υπεράκτιων αιολικών στις περιοχές που εν τέλει θα προκριθούν για την οργανωμένη ανάπτυξή τους, θα χρειαστούν -μεταξύ άλλων- πλοία μεταφοράς προσωπικού (CTV), πόντισης καλωδίων (CLV) και εγκατάστασης βάσεων (FIV).

Τέλος, μεγάλος αριθμός πλοίων θα απαιτηθεί για να υποστηρίξει τον κομβικό για την καταπολέμηση της κλιματικής κρίσης τομέα της Δέσμευσης και Αποθήκευσης CO₂, ο οποίος αναπτύσσεται δυναμικά τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Πρόκειται για έναν νέο ενεργειακό κλάδο, όπου ήδη σημειώνονται σημαντικές εξελίξεις – με την άδεια αποθήκευσης που εκδόθηκε για το έργο στο εξαντλημένο κοίτασμα του Πρίνου και τα υπό διαμόρφωση έργα δέσμευσης σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Για την υποστήριξη του CCS θα απαιτηθούν εξειδικευμένα πλοία μεταφοράς του δεσμευμένου CO₂ από τις εγχώριες βιομηχανικές υποδομές προς τους χώρους αποθήκευσής του, είτε στην Ελλάδα είτε σε γειτονικές χώρες.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι χώρες που θα κινηθούν έγκαιρα και θα επενδύσουν στην ανάπτυξη των σχετικών υποδομών και στόλου αποκτούν σαφές συγκριτικό πλεονέκτημα. Η έγκαιρη ανάπτυξη εξειδικευμένων πλοίων και τεχνογνωσίας δεν περιορίζεται στην κάλυψη των εγχώριων αναγκών, αλλά δημιουργεί προϋποθέσεις συμμετοχής σε μια διεθνώς αναπτυσσόμενη αγορά, με πολλαπλασιαστικά οφέλη και για την ελληνική ναυτιλία.

Και, φυσικά, η ανάπτυξη αυτών των υπεράκτιων έργων δεν αφορά μόνο τη ναυτιλία, αλλά συνολικά την εφοδιαστική αλυσίδα -από τα λιμάνια και τις υποδομές έως τις υπηρεσίες υποστήριξης- δημιουργώντας ένα ευρύτερο οικοσύστημα δραστηριοτήτων στη χώρα. Οι νέες ενεργειακές δραστηριότητες και η εφοδιαστική αλυσίδα λειτουργούν συμπληρωματικά, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα των επενδύσεων και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση πιο αποδοτικών και ανταγωνιστικών λύσεων.

Συνολικά, η Ελλάδα διαμορφώνει σταδιακά ένα ολοκληρωμένο υπεράκτιο μοντέλο, που συνδυάζει ασφάλεια εφοδιασμού, επενδύσεις και μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο και ανθεκτικό σύστημα, ενισχύοντας τη θέση της χώρας στον ευρωπαϊκό και περιφερειακό ενεργειακό χάρτη.

Απόσπασμα από τη συνέντευξη του κ. Στεφάτου στο τεύχος Ιουνίου, το οποίο μπορείτε να αποκτήσετε πατώντας εδώ.