Η πολύνεκρη πυρκαγιά στο οχηματαγωγό «Mutiara Sentosa», στα ανοιχτά της νήσου Μαντούρα στην Ινδονησία, η οποία στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον πέντε ανθρώπους και άφησε δεκάδες αγνοούμενους, επαναφέρει στο προσκήνιο το έλλειμμα ασφαλείας στις θαλάσσιες μεταφορές της Ινδονησίας.

Ως ένα τεράστιο αρχιπέλαγος με περισσότερα από 17.000 νησιά, οι θαλάσσιες συγκοινωνίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της καθημερινότητας και της οικονομίας της χώρας. Ωστόσο, αυτή η απόλυτη εξάρτηση από τη θάλασσα συνοδεύεται από χρόνιες παθογένειες, που καθιστούν τα ταξίδια εξαιρετικά επικίνδυνα. Για μια χώρα με ενεργή παρουσία στον ΙΜΟ και μεγάλη ναυτιλιακή παράδοση, το ακτοπλοϊκό δίκτυο αποτελεί διαχρονικά το μελανό της σημείο. Παρά ταύτα, η συχνότητα των ναυτικών ατυχημάτων αναδεικνύει μια βαθύτερη κρίση, η οποία τροφοδοτείται από την ελλιπή εποπτεία των ρυθμιστικών αρχών, την έλλειψη χρηματοδότησης των υποδομών και την εκτεταμένη αλλοίωση των δεδομένων επιβατών και φορτίων στα λιμάνια της χώρας.

Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται κυρίως στην πάγια τακτική της έκδοσης ανακριβών λιστών επιβατών και φορτίων. Για τη μεγιστοποίηση του κέρδους, τα φεριμπότ συχνά μεταφέρουν επιβάτες και φορτία που ξεπερνούν κατά πολύ το επιτρεπόμενο όριο ασφαλείας.

Χαρακτηριστικό είναι το περιστατικό του «KM Barcelona V», όπου, ενώ η επίσημη λίστα κατέγραφε μόλις 280 επιβάτες, οι αρχές διέσωσαν τελικά 575 ανθρώπους μετά από πυρκαγιά που ξέσπασε. Η πρακτική αυτή ακυρώνει κάθε πρωτόκολλο ασφαλείας και δυσχεραίνει ανεπανόρθωτα τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.

Παράλληλα, η χαλαρή εποπτεία και η διαφθορά στα τοπικά λιμάνια επιτρέπουν σε ακατάλληλα πλοία να αποπλέουν χωρίς τους απαραίτητους ελέγχους. Ο στόλος της χώρας είναι σε μεγάλο βαθμό υπερήλικος, με κακοσυντηρημένα πλοία που στερούνται βασικών υποδομών διάσωσης, όπως επαρκή σωσίβια, σύγχρονα συστήματα πυρόσβεσης κ.ά. Πέραν των ανωτέρω, πολλά μέλη του πληρώματος δεν διαθέτουν την απαραίτητη πιστοποίηση και κατάρτιση, καθώς οι εταιρείες βασίζονται σε κατοίκους της περιοχής που δεν έχουν λάβει επαρκή εκπαίδευση.

Όταν αυτές οι παθογένειες συναντούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα της τροπικής ζώνης, όπως οι ξαφνικές καταιγίδες και η ισχυρή θαλασσοταραχή, οι πιθανότητες για ένα ναυτικό ατύχημα πολλαπλασιάζονται.

Παρά τις διεθνείς πιέσεις και τις υποσχέσεις για αυστηροποίηση του νομικού πλαισίου, η ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση των ελεγκτικών μηχανισμών και εκσυγχρονισμό των υποδομών είναι πιο επιτακτική από ποτέ για την προστασία των ανθρώπινων ζωών.