Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει πλήρως τον κομβικό ρόλο και τη στρατηγική σημασία της Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων (Shortsea Shipping) στην προώθηση της πράσινης μετάβασης, διασφαλίζοντας παράλληλα τα υψηλά πρότυπα ποιότητας των υπηρεσιών θαλάσσιων μεταφορών. Αυτό ήταν το βασικό συμπέρασμα που προέκυψε από το εργαστήριο χάραξης πολιτικής που διοργάνωσε το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων (ESN) την Τρίτη, 12 Μαΐου, με τη συμμετοχή αξιωματούχων της ΕΕ, εκπροσώπων ευρωπαϊκών ενώσεων πλοιοκτητών, της Ένωσης Ευρωπαίων Πλοιοκτητών (ECSA), Μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εθνικών Κέντρων Προώθησης της Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων.

Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε στις εγκαταστάσεις της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στις Βρυξέλλες. Κηρύσσοντας την έναρξη των εργασιών, ο Πρέσβης κ. Ιωάννης Βράιλας, Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην ΕΕ, απηύθυνε χαιρετισμό υπογραμμίζοντας ότι η σημασία και η συνεισφορά της ναυτιλίας μικρών αποστάσεων -καθώς και ο ρόλος του ίδιου του ESN- τυγχάνουν πλέον ευρείας αναγνώρισης και έχουν εδραιωθεί σταθερά στην ευρωπαϊκή ατζέντα.

Η κεντρική ομιλία του κ. Χαράλαμπου Σημαντώνη, Προέδρου του ESN και Προέδρου της Ένωσης Εφοπλιστών Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων (ΕΕΝΜΑ), έθεσε το πλαίσιο για τα καίρια ζητήματα που διαμορφώνουν σήμερα το μέλλον του κλάδου. Ο κ. Σημαντώνης ανέδειξε την αποστολή του ESN ως μιας ευρωπαϊκής πλατφόρμας συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών, η οποία είναι αφιερωμένη στην προώθηση και ανάπτυξη της ναυτιλίας μικρών αποστάσεων μέσω πρακτικών πρωτοβουλιών, καθώς και στην περαιτέρω ενσωμάτωσή της στην αλυσίδα των διατροπικών μεταφορών.

Προκλήσεις και Πράσινη Μετάβαση

Ο κ. Σημαντώνης εξήγησε τους λόγους για τους οποίους η ναυτιλία μικρών αποστάσεων παραμένει ζωτικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, ενισχύοντας παράλληλα την ασφάλεια και το γεωπολιτικό εκτόπισμα της Ευρώπης. Ωστόσο, στην πορεία προς την πράσινη μετάβαση και τη συμμόρφωση με πολλαπλούς -και συχνά αλληλεπικαλυπτόμενους ή αντικρουόμενους- διεθνείς και ευρωπαϊκούς περιβαλλοντικούς κανονισμούς, ο ίδιος ο κλάδος αντιμετωπίζει ολοένα και περισσότερες προκλήσεις που πλήττουν άμεσα τόσο την ανταγωνιστικότητά του όσο και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του.

Ειδικότερα, η νομοθετική δέσμη «Fit for 55» και το πλαίσιο του EU ETS δημιουργούν ένα περίπλοκο λειτουργικό περιβάλλον για τον στόλο των μικρών αποστάσεων, επιβάλλοντας σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις στους φορείς εκμετάλλευσης, οι οποίες είναι συχνά δυσανάλογες σε σχέση με τα προσδοκώμενα οφέλη. Παρ’ όλα αυτά, διαφαίνεται πλέον μια σαφής θετική μεταστροφή: τόσο τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα όσο και οι διεθνείς φορείς αναγνωρίζουν ολοένα και περισσότερο ότι τα έσοδα που προκύπτουν από τα περιβαλλοντικά μέτρα πρέπει να επανεπενδύονται προκειμένου να υποστηρίξουν τη μετάβαση του κλάδου προς την αποανθρακοποίηση. Σε αυτό το πλαίσιο, εμπεδώνεται η συναίνεση ότι η ναυτιλία μικρών αποστάσεων δικαιούται στοχευμένη υποστήριξη για να ολοκληρώσει με επιτυχία αυτήν τη μετάβαση.

Κοινό Όραμα και Θεσμική Υποστήριξη

Η κοινή αυτή αντίληψη αποτυπώθηκε και στις παρεμβάσεις των υπολοίπων συμμετεχόντων, μεταξύ των οποίων:

• Lorenzo Matacena, Πρόεδρος της Επιτροπής SSS της Confitarma & Πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας SSS της ECSA (διαδικτυακά)
• Εβίνα Φωτιάδου, Διευθύντρια Ναυτιλιακής Πολιτικής και Επικοινωνίας της ECSA
• Cecare Crocini, Επικεφαλής του Γραφείου ΕΕ της Assarmatori (Ιταλική Ένωση Πλοιοκτητών)
• Claudia Vella Casagrande, Γραμματέας της Διεθνούς Ένωσης Πλοιοκτητών της Μάλτας και του SPC Μάλτας
• Paul Brewster, Σύμβουλος Πολιτικής ΕΕ στο Ιρλανδικό Γραφείο Ναυτιλιακής Ανάπτυξης και το SPC Ιρλανδίας
• Roberto Mencarelli, Επικεφαλής Ενωσιακών και Εθνικών Προγραμμάτων στη RAM και το SPC Ιταλίας
• Ελισσάβετ Βόζεμπεργκ-Βρυωνίδη, Ευρωβουλευτής και Πρόεδρος της Επιτροπής Μεταφορών & Τουρισμού (TRAN)
• Φωτεινή Ιωαννίδου, Διευθύντρια της Διεύθυνσης D – Πλωτών Μεταφορών της Γενικής Διεύθυνσης Κινητικότητας και Μεταφορών (DG MOVE)

Η κα. Φωτιάδου υπογράμμισε ότι:

• Οι ευρωπαϊκές στρατηγικές πολιτικές αναγνωρίζουν ξεκάθαρα τη ζωτική συμβολή της ναυτιλίας μικρών αποστάσεων στην ευρωπαϊκή οικονομία, ιδίως όσον αφορά την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
• Η πράσινη μετάβαση συνεπάγεται σημαντικό κόστος, γεγονός που καθιστά τους επαρκείς μηχανισμούς χρηματοδότησης απολύτως απαραίτητους για την επιτυχή υλοποίηση των σχετικών πρωτοβουλιών.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η κα. Βόζεμπεργκ τόνισε ότι η ναυτιλία μικρών αποστάσεων αποκτά σταθερά εξέχουσα θέση στην ατζέντα της δημόσιας πολιτικής της ΕΕ και παραμένει βασικός πυλώνας της ευρύτερης ευρωπαϊκής στρατηγικής για τις μεταφορές και τη βιωσιμότητα.

Κλείνοντας τις εργασίες του εργαστηρίου, ο Πρόεδρος του ESN, κ. Χαράλαμπος Σημαντώνης, δήλωσε:

«Είμαστε απόλυτα ικανοποιημένοι από το αποτέλεσμα των συζητήσεων. Είναι πλέον προφανές ότι η Ευρώπη —τόσο τα θεσμικά της όργανα και οι οργανισμοί της όσο και η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή— αντιλαμβάνεται πλήρως τη σημασία της ναυτιλίας μικρών αποστάσεων για την ευρωπαϊκή οικονομία και κοινωνία. Ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντική η σύγκλιση των απόψεων μεταξύ όλων των συμμετεχόντων, γεγονός που αποδεικνύει περίτρανα ότι μοιραζόμαστε κοινούς στόχους και έχουμε ισχυρούς συμμάχους στη δύσκολη πορεία προς την πράσινη μετάβαση. Η ΕΕ εμφανίζεται πιο έτοιμη από ποτέ να υποστηρίξει την ανάπτυξη ενός ρεαλιστικού, οικονομικά βιώσιμου και ανταγωνιστικού κλάδου ναυτιλίας μικρών αποστάσεων. Το επόμενο βήμα είναι να μετουσιώσουμε αυτές τις στρατηγικές σε απτά μέτρα υλοποίησης, με μετρήσιμα αποτελέσματα και σαφή χρονοδιαγράμματα.»