Η μείωση του παγκόσμιου διά θαλάσσης εμπορίου σιτηρών αποτυπώνεται πλέον ξεκάθαρα στους όγκους των εξαγωγών από τη Ρωσία και την Ουκρανία.

Πιο αναλυτικά, κατά το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου, οι συνολικές ροές εκτιμώνται μόλις στους 8 εκατ. τόνους, έναντι των 16,2 εκατ. της αντίστοιχης περσινής περιόδου και των 18,2 εκατ. του μ.ο. της τελευταίας πενταετίας. Το έλλειμμα των 10,2 εκατ. τόνων, σε σχέση με τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, αντιστοιχεί σχεδόν στο 60% της μέσης μηνιαίας παγκόσμιας εμπορευματικής κίνησης, επιβεβαιώνοντας την ανάλυση της Allied για τον αντίκτυπο των γεωπολιτικών εξελίξεων στα φορτία.

Μάλιστα, είναι χαρακτηριστικό πως οι φετινές αθροιστικές εξαγωγές των δύο χωρών συνιστούν τη χαμηλότερη επίδοση από την περίοδο 2010-2011.

Οι εχθροπραξίες συνεχίζουν να πλήττουν τις ουκρανικές υποδομές, εξέλιξη που αντανακλάται στην κατακόρυφη πτώση των προσεγγίσεων πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα κατά 92% μεταξύ Ιουλίου και Αυγούστου. Η κατάσταση ωθεί την αγορά προς τον Δούναβη, μια εναλλακτική οδό ωστόσο η οποία αντιμετωπίζει ήδη προβλήματα επιχειρησιακής συμφόρησης, καθώς και αντικειμενικά ζητήματα ασφαλείας.

Αντίστοιχη καθίζηση παρατηρείται στις ρωσικές εξαγωγές, όπου το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου φορτώθηκαν μόλις 418.000 τόνοι έναντι 2,4 εκατ. τόνων έναν χρόνο πριν, ενώ παρατηρείται και στροφή προς τον Βορρά. Ενδεικτικά, οι λιμένες του Ust-Luga (176.800 τόνοι) και του Vysotsk (95.000 τόνοι) συγκέντρωσαν από κοινού το 65% του εθνικού συνόλου των ρωσικών εξαγωγών. Σημειώνεται ότι, την περίοδο Ιουλίου 2025 – Ιουνίου 2026, τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας και της Θάλασσας του Αζόφ διακίνησαν 46,3 εκατ. τόνους (το 90% των ρωσικών θαλάσσιων εξαγωγών), ενώ η Βαλτική περιορίστηκε στο 1 εκατ. τόνους (1,9%). Αν και η θεωρητική ετήσια δυναμικότητα της Βαλτικής στα σιτηρά ανερχόταν στους 7 εκατ. τόνους, το χάσμα της με τον Νότο παρέμενε παραδοσιακά τεράστιο.

Η μετατόπιση των ρωσικών εμπορευματικών ροών επιβεβαιώνεται από τη ζήτηση για σιδηροδρομικές μεταφορές προς τα βορειοδυτικά της χώρας, η οποία προσέγγισε τους 5 εκατ. τόνους, έναντι 6 εκατ. τόνων για τα λιμάνια του Νότου (Novorossiysk και Tuapse). Για την κάλυψη των αναγκών, οι ρωσικές εταιρείες αξιοποιούν υποδομές που προορίζονταν για λιπάσματα και άνθρακα σε λιμένες της Βαλτικής και της Αρκτικής (Ust-Luga, Αγία Πετρούπολη, Μουρμάνσκ), προκειμένου να εξυπηρετήσουν φορτία σιτηρών. Καθίσταται σαφές από την ανάλυση της Allied ότι το εμπόριο δεν αναπληρώνει τη Μαύρη Θάλασσα μέσω μιας ενιαίας λύσης, αλλά διασπάται σε πολλαπλές εναλλακτικές οδούς.

Τέλος, το ασφαλιστικό πλαίσιο παραμένει αυστηρό, με την εγκύκλιο JWLA-035 της Joint War Committee να αναπροσαρμόζει τις ζώνες κινδύνου στη Μαύρη Θάλασσα. Επιπροσθέτως, η Λετονία εξετάζει την επιβολή δασμών στα διερχόμενα ρωσικά σιτηρά, εγείροντας ενδεχόμενα εμπόδια στη διαμετακόμιση (transit) των φορτίων.

Πηγή: Allied