Τα προβλήματα ψυχικής υγείας επηρεάζουν όλους τους ναυτικούς ανεξαρτήτως ηλικίας, εθνικότητας και βαθμού. Το γεγονός αυτό έχει ωθήσει πολλά P&I Clubs να ασχοληθούν με το ζήτημα αυτό και να πάρουν πρωτοβουλίες για την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι ναυτικοί εν πλω, μέσα από ενημερώσεις και ανακοινώσεις τους.

Η ψυχική υγεία περιλαμβάνει την ψυχολογική, συναισθηματική και κοινωνική κατάσταση και ελέγχει σημαντικά τον τρόπο που ένα άτομο σκέφτεται, εργάζεται, αντιμετωπίζει την καθημερινότητά του και συναναστρέφεται με τον κοινωνικό του περίγυρο.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα πρόσφατης μελέτης, το άγχος, η κοινωνική απομόνωση, η πίεση στην εργασία και ο διαταραγμένος ύπνος αποτελούν τους σημαντικότερους λόγους που επηρεάζουν σε αρνητικό βαθμό την ψυχική υγεία των ναυτικών κατά τη διάρκεια των ταξιδιών τους.

Στο πλαίσιο αυτό, οι πλοίαρχοι και οι επικεφαλής αξιωματικοί διαδραματίζουν έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο, έχοντας ως στόχο να ενθαρρύνουν και να προστατεύσουν την ψυχική υγεία των ναυτικών τους. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι απαραίτητη προϋπόθεση να υπάρχει στο πλοίο ένα ιδιαίτερα υποστηρικτικό και οργανωμένο περιβάλλον που να ενθαρρύνει τον ανοιχτό διάλογο και να διέπεται από σεβασμό και αναγνώριση για όλους τους εργαζόμενους ανεξαρτήτως βαθμού.

Εντοπίστε τα σημάδια

• Το πρώτο βήμα είναι η αναγνώριση των θεμάτων ψυχικής υγείας που ενδεχομένως βιώνουν οι ναυτικοί.

• Εάν θεωρείτε ότι το πλήρωμά σας εμφανίζει θέματα ψυχικής υγείας, μπορείτε να απευθυνθείτε σε αυτό και να του παράσχετε βοήθεια. Πολλές φορές οι ναυτικοί μπορούν να βοηθήσουν καλύτερα ο ένας τον άλλον, απ’ ότι ένας γιατρός εξειδικευμένος σε τέτοια θέματα.

• Ενθαρρύνετε και ενεργοποιήστε τα μέλη του πληρώματός σας, με στόχο την αντιμετώπιση των θεμάτων ψυχικής υγείας που έχουν. Μπορεί να μεσολαβήσει ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα για να εφαρμοστεί ένα τέτοιο πρόγραμμα εν πλω και ενδεχομένως να είναι δύσκολο να υπολογιστούν τα οφέλη του προγράμματος, αλλά σημαντικό είναι να έχετε καταστήσει σαφές τι θέλετε να πετύχετε και να έχετε θέσει ένα χρονικό πλαίσιο για την επίτευξη των στόχων σας.

 Εμφανίζει το προσωπικό σας τα παρακάτω συμπτώματα;

 Σωματικά συμπτώματα

• Ταλαιπωρία από συχνούς πονοκεφάλους, στομαχόπονους, ζαλάδες
• Δυσκολία στον ύπνο ή συνεχής αίσθηση κόπωσης
• Αίσθηση μελαγχολίας
• Αδιαφορία εξωτερικής εμφάνισης ή προσωπικής υγιεινής
• Ξαφνική απώλεια ή απόκτηση βάρους
• Μικρής έκτασης σωματικές ασθένειες

 Συμπτώματα στη συμπεριφορά, συναισθηματικά

•  Επιθετικότητα, εριστικότητα, ευθιξία
• Έλλειψη χιούμορ
• Αναποφασιστικότητα, ανικανότητα συγκέντρωσης στην εργασία, σημαντικά λάθη κ.ά.
• Αυξημένη κατανάλωση καφεΐνης, αλκοόλ, τσιγάρων και/ή  ηρεμιστικών χαπιών
• Έλλειψη αυτοπεποίθησης
• Αδυναμία απομνημόνευσης
• Αποστασιοποίηση από κοινωνικές δραστηριότητες και κοινωνική απομόνωση
• Διαταραγμένη συμπεριφορά
• Χαμηλή εργασιακή επίδοση

Σίγουρα υπάρχουν κάποιοι λόγοι που οδηγούν τους ναυτικούς να αντιμετωπίζουν τέτοια θέματα. Ορισμένοι από αυτούς είναι οι παρακάτω:

 Εργασιακά προβλήματα

• Άγχος επειδή λείπουν εκτός σπιτιού για μεγάλο χρονικό διάστημα
• Πίεση από την οικογένεια να παρατείνουν τα ταξίδια τους για οικονομικούς λόγους
• Δύσκολες εργασιακές συνθήκες και κίνδυνοι στην θάλασσα
• Αυξημένος φόρτος εργασίας
• Υψηλός ανταγωνισμός στο περιβάλλον εργασίας
• Αυξημένη μονοτονία που οδηγεί σε απογοήτευση και κοινωνική απομόνωση
• Φόβος για απώλεια εργασίας
• Τα χαμηλά επίπεδα ποιότητας των περιόδων ανάπαυσης των ναυτικών, σε συνδυασμό με την διατάραξη του ύπνου, λόγω θορύβων και δονήσεων κατά τη λειτουργία του πλοίου
• Μεγάλες πιέσεις από την διαχειρίστρια εταιρεία
• Πίεση από συχνές επιθεωρήσεις που διεξάγονται στο πλοίο
• Πολυγλωσσία στο πλοίο, λόγω της πολυεθνικότητας του πληρώματος

 Προσωπικά προβλήματα

• Ασθένεια μέλους της οικογένειας
• Διαζύγιο
• Προβλήματα υγείας

Εάν παρατηρήσετε ότι κάποιος συνάδελφός σας ή μέλος του πληρώματός σας παρουσιάζει κάποιο από αυτά τα συμπτώματα, για ένα διάστημα άνω των δύο εβδομάδων, μπορείτε να έρθετε σε επαφή 24 ώρες το 24ωρο, όλον τον χρόνο, με το πρόγραμμα «ISWAN’s SeafarerHelp».