Ένα ισχυρό μετεωρολογικό φαινόμενο Ελ Νίνιο θα μπορούσε να οδηγήσει επιπλέον σχεδόν 49 εκατομμύρια ανθρώπους σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια σε ορισμένες από τις πιο ευάλωτες περιοχές του κόσμου ως το τέλος της επόμενης χρονιάς, ανακοίνωσε σήμερα το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP) του ΟΗΕ.

Η υπηρεσία αυτή των Ηνωμένων Εθνών σημείωσε σε έκθεσή της ότι υπάρχει πιθανότητα 81% για ένα πολύ ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο, με τις θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας να φτάνουν στα υψηλότερα επίπεδά τους από τουλάχιστον το 1982, καθιστώντας το ενδεχομένως το ισχυρότερο φαινόμενο αυτού του είδους από το 1950.

Το Ελ Νίνιο, μια περιοδική άνοδος στις θερμοκρασίες στην επιφάνεια του ωκεανού στον Ειρηνικό, αλλάζει τα παγκόσμια καιρικά μοτίβα και συνδέεται συχνά με ξηρασία στο νότιο τμήμα της Αφρικής, με καθυστέρηση των μουσώνων σε τμήματα της Ασίας και με απρόβλεπτες βροχοπτώσεις αλλού. «Αυτές είναι συνθήκες που κατά το παρελθόν έχουν πυροδοτήσει ευρείας κλίμακας πείνα», δήλωσε σε δημοσιογράφους ο Ζαν-Μαρτέν Μπάουερ, ο διευθυντής της Υπηρεσίας Ανάλυσης Επισιτιστικής Ασφάλειας και Διατροφής του WFP.

Βάσει ανάλυσης 45 χωρών που κρίνονται ευάλωτες στις δυσμενείς επιπτώσεις του Ελ Νίνιο, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα υπολογίζει ότι ο αριθμός αυτών που αντιμετωπίζουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια ενδέχεται να αυξηθεί κατά σχεδόν 49 εκατομμύρια σε συνολικά 274 εκατομμύρια ανθρώπους, μια αύξηση 22%, σε σχέση με τον βασικό πληθυσμό που ήδη αντιμετωπίζει επισιτιστική ανασφάλεια σε επίπεδο κρίσης ή χειρότερη. Η περιοχή της Κεντρικής Αμερικής και αυτή του νοτίου τμήματος της Αφρικής αναμένεται να βρίσκονται μεταξύ αυτών που θα πληγούν περισσότερο, με τον αριθμό των ανθρώπων σε επισιτιστική ανασφάλεια να αναμένεται να αυξηθεί κατά 83% στην Κεντρική Αμερική και σχεδόν 75% στην περιοχή της νότιας Αφρικής, σύμφωνα με την έκθεση του WFP.

Η νότια περιοχή της αφρικανικής ηπείρου, όπως και αυτή της Νότιας Αμερικής και της Καραϊβικής μπορεί να δουν η κάθε μία πάνω από επιπλέον 12 εκατομμύρια ανθρώπους να βυθίζονται σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια. Ο Μπάουερ σημείωσε ότι οι παγκόσμιες αγορές τροφίμων εισέρχονται στην περίοδο του Ελ Νίνιο εκκινώντας από μια σχετικά ισχυρή θέση ύστερα από καλές σοδειές το 2025, αλλά προειδοποίησε ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και ενδεχόμενες απώλειες σοδειών που συνδέονται με τις καιρικές συνθήκες θα μπορούσαν να ωθήσουν περαιτέρω προς τα πάνω τις τιμές.

Μολονότι προηγούμενα φαινόμενα Ελ Νίνιο δεν είχαν συνήθως προκαλέσει μεγάλες παγκόσμιες αυξήσεις των τιμών των τροφίμων, περιφερειακές ελλείψεις και υψηλότερες τιμές μπορεί να επιδεινώσουν την πρόσβαση στα τρόφιμα για τα ευάλωτα νοικοκυριά, πρόσθεσε. Οι περικοπές της χρηματοδότησης από Αμερικανούς και Ευρωπαίους δωρητές το 2025 εγείρουν επίσης εμπόδια στις προσπάθειες παρακολούθησης της εξελισσόμενης κρίσης, με τον Μπάουερ να περιγράφει μια ολοένα και μεγαλύτερη έλλειψη στοιχείων για την επισιτιστική ασφάλεια που χρησιμοποιούνται για την αποτίμηση του αντικτύπου του Ελ Νίνιο.

Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα διεξήγαγε περίπου 1,1 εκατομμύριο έρευνες σε νοικοκυριά το 2024, σε σύγκριση με περίπου 800.000 το 2025, ενώ η συλλογή στοιχείων μειώθηκε περαιτέρω φέτος λόγω των περιορισμών στη χρηματοδότηση.

«Σε καιρούς που υπάρχει ένας κίνδυνος όπως ένα Ελ Νίνιο, είναι σημαντικό να έχουμε συλλογή δεδομένων με μεγάλη συχνότητα», τόνισε ο Μπάουερ, προειδοποιώντας ότι η μειωμένη παρακολούθηση μπορεί να καταστήσει δυσκολότερο να εντοπιστούν γρήγορα αναδυόμενες επισιτιστικές κρίσεις.

–Ανάγκη για έγκαιρη δράση–

Το WFP υπογράμμισε ότι οι τρέχουσες προβλέψεις δείχνουν ελλείψεις βροχοπτώσεων σε τμήματα της Ανατολικής Αφρικής, το Σάχελ, την Κεντρική Αμερική και την Καραϊβική, ενώ μπορεί να αυξηθούν οι κίνδυνοι πλημμυρών στη Σομαλία και γειτονικές περιοχές.

Σημαντικές επιπτώσεις προβλέπονται επίσης στη Νότια και τη Νοτιοανατολική Ασία, όπου κίνδυνοι ξηρασίας, ανομοιομορφίες στους μουσώνες και πλημμύρες κατά τόπους θα μπορούσαν να διαταράξουν την αγροτική παραγωγή, σύμφωνα με την έκθεση. Η υπηρεσία αυτή των Ηνωμένων Εθνών τόνισε ότι οι προβλέψεις εξακολουθούν να είναι αβέβαιες και ότι θα υπάρχουν διαφοροποιήσεις στις επιπτώσεις στις περιοχές, αλλά προειδοποίησε ότι οι κυβερνήσεις και οι υπηρεσίες αρωγής χρειάζεται να προετοιμαστούν.

Ο Ρίτσαρντ Τσούλαρτον, διευθυντής της Υπηρεσίας Κλίματος και Ανθεκτικότητας του WFP, δήλωσε ότι η υπηρεσία του έχει αυξήσει τα προγράμματα προληπτικής δράσης σε 18 χώρες, με μετρητά και άλλες μορφές αρωγής να έχουν φτάσει σε πάνω από 1,3 εκατομμύριο ανθρώπους μέχρι στιγμής φέτος ώστε να βοηθήσουν στην περίπτωση ακραίων καιρικών συνθηκών.