Πρόσφατη ανάλυση της Vortexa αναδεικνύει μια πρωτοφανή κρίση στην πετρελαϊκή ισορροπία του Ιράκ, το οποίο πιέζεται ταυτόχρονα στον Νότο από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και στον Βορρά από τη λήξη μιας κρίσιμης διμερούς συμφωνίας. Η παραγωγή της χώρας κατρακύλησε σε χαμηλό δεκαετίας, καθιστώντας την ανάκαμψη απόλυτα εξαρτημένη από δύο ξεχωριστές γεωπολιτικές διαπραγματεύσεις.

Το πλήγμα στον Νότο και τα Στενά του Ορμούζ

Η αποκλειστική εξάρτηση του Ιράκ από τα Στενά του Ορμούζ για την εξαγωγή του αργού πετρελαίου της Basra κατέστησε τη χώρα εξαιρετικά ευάλωτη μετά το κλείσιμο των Στενών. Οι θαλάσσιες εξαγωγές της χώρας κατέρρευσαν στο ιστορικό χαμηλό των 260 kbd (χιλιάδων βαρελιών/ημέρα) τον Μάιο ‒ μόλις το 8% του μέσου όρου του 2025.

Αντίθετα, περιφερειακοί παίκτες, όπως η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, διατήρησαν το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών τους, επαναδρομολογώντας τις ροές μέσω αγωγών ή εναλλακτικών θαλάσσιων υπηρεσιών. Ως αποτέλεσμα, η ιρακινή παραγωγή υποχώρησε τον Απρίλιο στα 1,5 mbd (εκατομμύρια βαρέλια/ημέρα), σημειώνοντας χαμηλό 10 ετών, με μια μικρή ανάκαμψη στα 1,8 mbd τον Μάιο, παραμένοντας ωστόσο πολύ κάτω από τις ποσοστώσεις του OPEC.

Το μυστήριο του «χάσματος» και τα αποθέματα

Η Vortexa εντοπίζει μια κρίσιμη στατιστική απόκλιση στο ισοζύγιο της χώρας. Συγκεκριμένα, η διαφορά μεταξύ της επίσημα αναφερόμενης παραγωγής και των πραγματικών θαλάσσιων εξαγωγών τριπλασιάστηκε την περίοδο Μαρτίου-Μαΐου, φτάνοντας τα 1,3 mbd.

Σε ορθολογικές συνθήκες, αυτή η πλεονάζουσα (μη εξαγώγιμη) παραγωγή θα έπρεπε να δικαιολογείται από την εγχώρια κατανάλωση, την αποθήκευση ή τις χερσαίες εξαγωγές. Ωστόσο, παρότι τα εγχώρια διυλιστήρια λειτούργησαν στη μέγιστη δυναμικότητά τους, απορρόφησαν μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό της διαφοράς. Ταυτόχρονα, τα ιρακινά αποθέματα, αντί να καταγράψουν αύξηση ‒λόγω συσσώρευσης αργού– συρρικνώθηκαν κατά 2,1 εκατ. βαρέλια. Βάσει αυτών, η Vortexa συμπεραίνει ότι η καταγεγραμμένη παραγωγή είναι πλασματική και πως το Ιράκ έχει αναγκαστεί σε εκτεταμένες, μη δηλωθείσες διακοπές λειτουργίας (shut-ins) των πετρελαιοπηγών του.

Ο Βορράς σε κίνδυνο: Ο αγωγός Kirkuk-Ceyhan

Η κρίση επιτείνεται από την προθεσμία της 27ης Ιουλίου 2026, οπότε και λήγει η συμφωνία για τον αγωγό Kirkuk-Ceyhan, μετά από σχετική ειδοποίηση τερματισμού που εξέδωσε η Άγκυρα. Ο αγωγός εξήγαγε κατά μέσο όρο 220 kbd. Τώρα, η Τουρκία ζητά ένα ευρύτερο πλαίσιο πολλαπλών ενεργειακών προϊόντων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ηλεκτρισμό) και συμψηφισμό του προστίμου της διεθνούς διαιτησίας (ύψους $1,47 δισ.) που της έχει επιβληθεί. Μια αποτυχία ανανέωσης θα στερήσει από τη Βαγδάτη ένα κρίσιμο μέρος των εναπομεινάντων εσόδων της.

Εναλλακτικές λύσεις και προοπτική

Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, επιστρατεύτηκε η μεταφορά αργού με φορτηγά μέσω Συρίας προς το λιμάνι της Μπανιάς (περίπου 130 kbd στα μέσα Ιουνίου), αν και αυτή η συμφωνία ενδέχεται να λήξει άμεσα. Μακροπρόθεσμα, η απάντηση είναι ο σχεδιαζόμενος αγωγός Basra-Haditha (χωρητικότητας 2,5 mbd), που εγκρίθηκε το 2024 και ο οποίος θα παρακάμπτει το Ορμούζ συνδέοντας τον Νότο με τη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα.

Σύμφωνα με τη Vortexa, οι εξαγωγές των επόμενων μηνών θα κριθούν από τις διελεύσεις στο Ορμούζ. Αν, ωστόσο, δεν επιτευχθεί συμφωνία με την Τουρκία έως τις 27 Ιουλίου, η απώλεια του βόρειου διαδρόμου θα επιτείνει δραματικά το αδιέξοδο, αναγκάζοντας το Ιράκ να επιταχύνει τις χερσαίες μεταφορές και την κατασκευή νέων υποδομών.