Η ραγδαία αύξηση της ζήτησης για υποδομές δεδομένων, λόγω της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης και ειδικά των εφαρμογών generative AI, οδηγεί κολοσσούς της τεχνολογίας στην αναζήτηση νέων μορφών των κέντρων δεδομένων (data centers), πέρα από τα συμβατικά χερσαία μοντέλα. Σε αυτό το πλαίσιο, η Mitsui O.S.K. Lines (MOL), η Hitachi και η Hitachi Systems υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας (MOU) για την ανάπτυξη, τη λειτουργία και την εμπορική αξιοποίηση πλωτών data centers, μέσω της μετατροπής μεταχειρισμένων πλοίων σε υποδομές ψηφιακής επεξεργασίας και αποθήκευσης δεδομένων.

Η πρωτοβουλία αφορά τη διερεύνηση της σκοπιμότητας μετατροπής υφιστάμενων πλοίων σε πλωτά κέντρα δεδομένων (FDCs), με στόχο την έναρξη λειτουργίας από το 2027 ή αργότερα. Στο πλαίσιο του μνημονίου, οι τρεις εταιρείες θα εξετάσουν τη ζήτηση της αγοράς, τις βασικές τεχνικές προδιαγραφές, τις διαδικασίες λειτουργίας και τις προϋποθέσεις εμπορικής αξιοποίησης της λύσης. Το έργο θα επικεντρωθεί κυρίως στην Ιαπωνία, όπου ο όμιλος Hitachi διαθέτει εμπειρία στη λειτουργία χερσαίων data centers. Ακόμη, θα επεκταθεί στη Μαλαισία και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου υπάρχουν ήδη δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών σχετικών με χερσαίες ψηφιακές υποδομές.

Από τεχνική άποψη, ένα πλωτό data center απαιτεί συνδυασμό ναυπηγικής, ηλεκτρολογικής και ψηφιακής μηχανικής. Το πλοίο πρέπει να μετασκευαστεί ώστε να εξασφαλίζει σταθερή τροφοδοσία ηλεκτρικής ισχύος, ασφαλή εγκατάσταση και λειτουργία υπολογιστικού εξοπλισμού, επαρκή ψύξη των servers, προστασία από υγρασία και διάβρωση, καθώς και σύνδεση υψηλής ταχύτητας με επίγεια τηλεπικοινωνιακά δίκτυα. Παράλληλα, απαιτούνται συστήματα πυρασφάλειας, κυβερνοασφάλειας, φυσικής ασφάλειας, ελέγχου πρόσβασης, εφεδρικής ισχύος και απομακρυσμένης παρακολούθησης.

Ένα από τα σημαντικότερα τεχνικά πλεονεκτήματα της λύσης είναι η δυνατότητα αξιοποίησης θαλασσινού νερού ή νερού από ποταμούς για την ψύξη των συστημάτων. Τα σύγχρονα data centers, ιδιαίτερα εκείνα που εξυπηρετούν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας και παράγουν υψηλά θερμικά φορτία. Η παραδοσιακή αερόψυξη συχνά δεν επαρκεί για servers υψηλής απόδοσης, με αποτέλεσμα η αγορά να στρέφεται σε λύσεις υδρόψυξης. Ένα FDC μπορεί να αξιοποιήσει το φυσικό υδάτινο περιβάλλον για αποδοτικότερη ψύξη, μειώνοντας την ενεργειακή κατανάλωση που απαιτείται για τον θερμικό έλεγχο των servers και, κατ’ επέκταση, το λειτουργικό κόστος.

Σημαντικό πλεονέκτημα αποτελεί επίσης ο μικρότερος χρόνος ανάπτυξης. Σύμφωνα με τις εταιρείες, οι εργασίες μετασκευής ενός FDC μπορούν να διαρκέσουν περίπου έναν χρόνο, περιορίζοντας δυνητικά τον χρόνο ανάπτυξης έως και κατά τρία χρόνια σε σύγκριση με ένα συμβατικό χερσαίο data center. Η κινητικότητα είναι ένα ακόμα χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί τα FDCs από τις χερσαίες υποδομές. Εφόσον πρόκειται για πλωτές κατασκευές, μπορούν θεωρητικά να μετακινηθούν σε άλλη περιοχή εάν αλλάξει η ζήτηση ή εάν προκύψουν νέες ανάγκες υπολογιστικής ισχύος.

Η μετατροπή υφιστάμενων πλοίων προσφέρει και περιβαλλοντικά οφέλη, καθώς παρατείνει τη διάρκεια ζωής ενός υπάρχοντος ναυπηγικού περιουσιακού στοιχείου και περιορίζει την ανάγκη για νέα κατασκευή από πρώτες ύλες. Με αυτόν τον τρόπο, μειώνονται οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που συνδέονται με την εξόρυξη, την επεξεργασία και τη χρήση υλικών για την κατασκευή νέων χερσαίων εγκαταστάσεων.

Ενδεικτικά, ένα πλοίο μεταφοράς οχημάτων με επιφάνεια δαπέδων περίπου 54.000 τ.μ. θα μπορούσε, ως προς τη διαθέσιμη επιφάνεια, να συγκριθεί με ένα από τα μεγαλύτερα χερσαία data centers της Ιαπωνίας.

Ωστόσο, το εγχείρημα παρουσιάζει σημαντικές τεχνικές και λειτουργικές προκλήσεις. Η λειτουργία ενός data center πάνω σε πλοίο απαιτεί αυστηρό έλεγχο κραδασμών, θερμοκρασίας, υγρασίας και αλατότητας, καθώς ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος σε περιβαλλοντικές καταπονήσεις. Η θαλάσσια διάβρωση, η ανάγκη συνεχούς συντήρησης και η προστασία των συστημάτων από ακραία καιρικά φαινόμενα αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την αξιοπιστία της εγκατάστασης.

Επιπλέον, η ενεργειακή τροφοδοσία ενός FDC είναι σύνθετο ζήτημα. Αν και η ψύξη μέσω θαλασσινού ή ποτάμιου νερού μπορεί να περιορίσει την κατανάλωση ενέργειας, οι υποδομές AI απαιτούν πολύ υψηλή και σταθερή ηλεκτρική ισχύ. Συνεπώς, η επιτυχία του μοντέλου εξαρτάται από την πρόσβαση σε αξιόπιστες πηγές ηλεκτρικής ενέργειας, τη δυνατότητα σύνδεσης με το δίκτυο, την ύπαρξη εφεδρικών συστημάτων και, ιδανικά, τη χρήση χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών ηλεκτρικής ενέργειας.

Υπάρχουν επίσης ζητήματα κανονιστικής συμμόρφωσης και αδειοδότησης. Ένα FDC βρίσκεται στο όριο μεταξύ ναυτιλιακής υποδομής, λιμενικής εγκατάστασης και ψηφιακού κέντρου δεδομένων. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να αποσαφηνιστούν θέματα αρμοδιότητας, ασφάλειας, περιβαλλοντικών αδειών, πρόσβασης σε λιμενικές υποδομές, προστασίας δεδομένων και διαχείρισης κινδύνων. Η συνεργασία με λιμενικές αρχές και τοπικούς φορείς θα είναι καθοριστική για την εμπορική εφαρμογή της λύσης.

Η Hitachi σχεδιάζει να αξιοποιήσει το HMAX by Hitachi, μια σουίτα λύσεων νέας γενιάς, που συνδυάζει προηγμένη τεχνητή νοημοσύνη με εξειδικευμένη τεχνογνωσία σε υποδομές. Στόχος είναι η μελλοντική βελτιστοποίηση της λειτουργίας των data centers, μέσω αυτοματοποιημένης παρακολούθησης, ανάλυσης δεδομένων και πιο αποδοτικής διαχείρισης των υποδομών.