Η αδυναμία προσέλκυσης των νεότερων γενιών στο ναυτικό επάγγελμα αποτελεί μια διεθνή πρόκληση και επιβεβαιώνει την κρισιμότητα πρωτοβουλιών όπως η παρούσα έρευνα. Η ετήσια έρευνα της Isalos.net έχει καθοριστική συμβολή στη σκιαγράφηση του κοινωνιολογικού προφίλ των νέων που αναμένεται να αποτελέσουν τη ραχοκοκαλιά της συνέχισης της μακροχρόνιας και πλούσιας ναυτικής παράδοσης της Ελλάδας.

Είναι άξιο αναφοράς πως η φετινή έρευνα είναι η πρώτη στην οποία ο αριθμός των Ναυτικών Ακαδημιών της χώρας αλλάζει από έντεκα σε δώδεκα, με την προσθήκη της ΑΕΝ Νεάπολης. Αυτό το σημείο καμπής για το παρόν και το μέλλον της ναυτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα αντανακλά τον αντίκτυπο των προσπαθειών και των πρωτοβουλιών της Πολιτείας με φόντο την ενίσχυση της ελληνικής ναυτικής εκπαίδευσης.

Πώς μεταβάλλονται σταδιακά οι ανάγκες και οι βλέψεις των πρωτοετών σπουδαστών και σπουδαστριών στις ΑΕΝ της χώρας; Πώς τα τωρινά «ιδιαίτερα» χαρακτηριστικά της γενιάς Ζ αποτυπώνονται στον τρόπο που επικοινωνούν και ενημερώνονται;

Τα παραπάνω είναι μόνο κάποια από τα καίρια ερωτήματα που η ετήσια έρευνα της Isalos.net απαντά με σαφήνεια.

ΑΕΝ φοίτησης

Οι τρεις μητροπολιτικές ΑΕΝ που στεγάζουν τόσο Σχολή Πλοιάρχων όσο και Σχολή Μηχανικών για ακόμα ένα έτος συγκεντρώνουν αθροιστικά την πλειοψηφία των πρωτοετών σπουδαστών και σπουδαστριών.

Περισσότεροι από δύο στους τρεις (66,5%) πρωτοετείς φοιτούν είτε στην ΑΕΝ Ασπροπύργου είτε στην ΑΕΝ Μακεδονίας είτε στην ΑΕΝ Κρήτης. Έπειτα από επικοινωνία με τις ΑΕΝ της χώρας, η Isalos.net πληροφορήθηκε πως στην ΑΕΝ Μακεδονίας φοιτούν 405 πρωτοετείς (26% του πληθυσμού 1.559 πρωτοετών σπουδαστών και σπουδαστριών), στην ΑΕΝ Ασπροπύργου 453 πρωτοετείς (29,1%) και στην ΑΕΝ Κρήτης 178 πρωτοετείς (11,4%).

Παράλληλα, σημαντική είναι και η συγκέντρωση σπουδαστών και σπουδαστριών στην ΑΕΝ Ηπείρου, στην οποία φοιτούν 130 πρωτοετείς (8,3%). Στην κατανομή ακολουθεί η ΑΕΝ Χίου με 97 πρωτοετείς (6,2%), ενώ οι υπόλοιπες ΑΕΝ καταλαμβάνουν έκαστη ποσοστό χαμηλότερο του 5%.

Σχολή φοίτησης

Οι 1.559 πρωτοετείς σπουδαστές και σπουδάστριες κατανέμονται σε Σχολές Πλοιάρχων και Μηχανικών ως εξής:

• 890 (57%) φοιτούν σε Σχολές Πλοιάρχων
• 669 (43%) φοιτούν σε Σχολές Μηχανικών

Ο αριθμός των θέσεων που προσφέρονται στις Ακαδημίες της χώρας αυξάνεται σταδιακά τα τελευταία έτη, στο πλαίσιο της επιμένουσας προσπάθειας της Πολιτείας να προσελκύσει περισσότερους νέους στο ναυτικό επάγγελμα. Λόγω αυτού, η κατανομή πρωτοετών σε Σχολές Πλοιάρχων και Μηχανικών έχει μεταβληθεί σημαντικά τα τελευταία έτη, με το ποσοστό που καταλαμβάνουν οι πρωτοετείς σε Σχολές Μηχανικών να έχει πλέον φτάσει το 43% σήμερα έναντι 38% το 2024.

Κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά

Στο επίκεντρο βρίσκονται ερωτήσεις αναφορικά με την περιφέρεια κατοικίας των νέων πριν από την εισαγωγή τους στην ΑΕΝ, τη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή τους, το επίπεδο εκπαίδευσης των γονέων τους και το οικογενειακό εισόδημά τους.

Τα βασικότερα ευρήματα της συγκεκριμένης ενότητας είναι τα εξής:

• Οι νησιωτικές περιφέρειες, για ακόμα ένα έτος, διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη δημιουργία της επόμενης γενιάς Ελλήνων και Ελληνίδων ναυτικών, καθώς, ενώ σε αυτές κατοικεί μόλις το 13,6% των νέων ηλικίας 10-19 ετών (απογραφή ΕΛΣΤΑΤ 2021), από εκεί προέρχεται το 21,2% των συμμετεχόντων της έρευνας.
• Οι πρωτοετείς σπουδάστριες προέρχονται κατά κύριο λόγο από οικονομικά ασθενέστερες οικογένειες έναντι του συνόλου του δείγματος: το 31% απάντησαν ότι το μηνιαίο οικογενειακό εισόδημά τους δεν ξεπερνά τα €1.000. Το αντίστοιχο ποσοστό επί του συνόλου του δείγματος διαμορφώνεται σε 17%.

Περιφέρεια κατοικίας

Όπως και τα προηγούμενα έτη διεξαγωγής της έρευνας της Isalos.net, η Αττική αποτελεί περιφέρεια κατοικίας για μεγάλο ποσοστό πρωτοετών: από τους συμμετέχοντες στην έρευνα, το 28% απάντησαν πως, πριν από την εισαγωγή τους στην ΑΕΝ, κατοικούσαν στην Αττική.

Δευτεροβάθμια εκπαίδευση

To 45% των πρωτοετών σπουδαστών και σπουδαστριών που συμμετείχαν
στην έρευνα απάντησαν ότι ολοκλήρωσαν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή τους σε Γενικό Ενιαίο Λύκειο, ενώ το 25% σε κάποιο ΕΠΑΛ/ΤΕΕ Ναυτικού και Ναυτιλιακού Τομέα και το υπόλοιπο 30% σε κάποιο ΕΠΑΛ/ΤΕΕ άλλου τομέα.

Οικογενειακό εισόδημα

Όπως και σε προηγούμενες έρευνες, οι απαντήσεις των πρωτοετών καταδεικνύουν πως αρκετοί από αυτούς προέρχονται από οικονομικά ασθενέστερες οικογένειες. Συγκεκριμένα, το 17% απάντησαν πως προέρχονται από οικογένειες με μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα που δεν ξεπερνά τα €1.000. Το αντίστοιχο ποσοστό, εφόσον ληφθούν υπόψη μόνο οι απαντήσεις των σπουδαστριών, διαμορφώνεται σε 31%, γεγονός που επιβεβαιώνει για ακόμα μία φορά πως σχεδόν μία στις τρεις πρωτοετείς σπουδάστριες προέρχεται από οικογένεια με αρκετά χαμηλό μηνιαίο εισόδημα.

Οι παράγοντες επιλογής σταδιοδρομίας στη ναυτιλία

Γονείς στη ναυτιλία

Το 14% των συμμετεχόντων στην έρευνα απάντησαν ότι τουλάχιστον ένας εκ των δύο γονέων του απασχολείται εντός της ναυτιλιακής βιομηχανίας. Υπενθυμίζεται ότι το ποσοστό ήταν επίσης 14% στην έρευνα του 2025, αλλά 16% στην έρευνα του 2024.

Εφόσον απομονώσουμε τις απαντήσεις των σπουδαστριών, το ποσοστό μειώνεται στο 9%.

Υποστήριξη γονέων στην επιλογή σπουδών

Ο βαθμός υποστήριξης των γονέων στην επιλογή των νέων να σπουδάσουν σε Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού, ως είθισται, διαμορφώθηκε σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα για ακόμα ένα έτος.

Το 56% των συμμετεχόντων απάντησαν ότι οι γονείς τους ήταν «πάρα πολύ» υποστηρικτικοί στην απόφασή τους, ενώ το 28% ότι ήταν «πολύ» υποστηρικτικοί. Το 12% απάντησαν «ούτε λίγο ούτε πολύ», ενώ μόλις το 4% απάντησε «λίγο» ή «καθόλου».

Παράγοντες επιλογής σπουδών σε ΑΕΝ

Η επιλογή να ακολουθήσουν σπουδές σε Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού παραμένει μια συνειδητή απόφαση για τους νεοεισαχθέντες, με την «προσωπική έρευνα» να αναδεικνύεται για ακόμα ένα έτος σημαντικότερος παράγοντας στην επιλογή τους: το 80% των συμμετεχόντων τη χαρακτήρισαν «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντικό παράγοντα. Μόλις το 3% τη χαρακτήρισε «λίγο» και το 1% «καθόλου» σημαντική.

Ο «κοινωνικός περίγυρος» των νέων παραμένει επιδραστικός στην επιλογή τους, καθώς το 49% τον χαρακτηρίζει «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντικό παράγοντα. Αμέσως μετά ακολουθούν οι «απόφοιτοι ΑΕΝ», οι οποίοι θεωρούνται «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντικός παράγοντας από το 34% των συμμετεχόντων.

Η έρευνα της Isalos.net αναδεικνύει εκ νέου πως η επικοινωνία των φερέλπιδων ναυτικών με αποφοίτους από Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού επιδρά σημαντικά στην επιλογή τους, καθώς το 34% απάντησε ότι αποτέλεσε έναν «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντικό παράγοντα.

Το 29% των πρωτοετών που συμμετείχαν στην έρευνα χαρακτήρισαν τα «μέσα κοινωνικής δικτύωσης» έναν «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντικό παράγοντα στην επιλογή τους να ακολουθήσουν σπουδές σε ΑΕΝ.

Οι προτιμήσεις των νεότερων γενιών στον κλάδο της ενημέρωσης αντανακλώνται και στο γεγονός ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βρίσκονται υψηλότερα στην κατάταξη από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Το γεγονός αυτό εξηγεί τις ολοένα αυξανόμενες πρωτοβουλίες με επίκεντρο την ενημέρωση των νέων σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως είναι το Instagram και το TikTok. Το 25% των συμμετεχόντων χαρακτήρισαν «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντικό παράγοντα τα «μέσα μαζικής ενημέρωσης». Ο σταθμισμένος μέσος όρος για τον εν λόγω παράγοντα ανήλθε σε 2,5.

Επιπλέον, ο ρόλος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην ενημέρωση των νέων για τις επιλογές σταδιοδρομίας παραμένει σε ευρύτερο πλαίσιο καθοριστικός.

Γιατί ναυτικό επάγγελμα

Όσον αφορά την επιλογή σταδιοδρομίας στο ναυτικό επάγγελμα, οι βασικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν τους πρωτοετείς σπουδαστές παραμένουν οι «προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης», η «αγάπη για τη θάλασσα», οι «οικονομικοί λόγοι» καθώς και η «φήμη της ναυτιλιακής βιομηχανίας».

Η επαγγελματική αποκατάσταση αποτελεί τον σημαντικότερο λόγο επιλογής, καθώς το 81% των πρωτοετών τη θεωρούν «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντικό παράγοντα.

Για ακόμα ένα έτος, η έρευνα καταδεικνύει ότι η «αγάπη για τη θάλασσα» συνεχίζει να αποτελεί τον κυριότερο λόγο επιλογής του ναυτικού επαγγέλματος για τις πρωτοετείς σπουδάστριες. Οι «οικονομικοί λόγοι» αποτελούν επίσης σημαντικό κίνητρο, με το 63% των συμμετεχόντων να τους θεωρεί «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντικούς.

Η «φήμη της ναυτιλιακής βιομηχανίας» θεωρείται ένας μέτρια προς αρκετά σημαντικός παράγοντας, καθώς το 42% των πρωτοετών τη χαρακτηρίζουν «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντική.

Επαγγελματικοί στόχοι και κριτήρια

Το συγκεκριμένο σκέλος της έρευνας εξετάζει τις απόψεις των πρωτοετών σπουδαστών και σπουδαστριών σχετικά με τον τύπο πλοίου στον οποίο θα επιθυμούσαν να ναυτολογηθούν, τα βασικά κριτήρια επιλογής ναυτιλιακής εταιρείας, καθώς και τις παροχές εν πλω που θεωρούν απαραίτητες.

Τα κυριότερα ευρήματα είναι τα εξής:

• Δεξαμενόπλοια και υγραεριοφόρα παραμένουν κορυφαία στην προτίμηση των νέων αναφορικά με τη ναυτολόγησή τους, ενώ τα «πλοία του μέλλοντος», τα λιγότερο δημοφιλή.
• Για την επιλογή ναυτιλιακής εταιρείας, οι νέοι δίνουν έμφαση πρωτίστως στα περιβάλλοντα που παρέχουν επαγγελματική σταθερότητα, στην ευκολία επικοινωνίαςμε το τμήμα πληρωμάτων, καθώς και στην ισότητα.
• Σημαντικότερες παροχές εν πλω παραμένουν η αυτόνομη καμπίνα, η καλή ποιότητα φαγητού, οι υποδομές γυμναστηρίου, η πρόσβαση στο διαδίκτυο, καθώς και η παροχή τηλεφώνου.

Σημαντικότερες παροχές εν πλω

Οι απαντήσεις των συμμετεχόντων σχετικά με τις σημαντικότερες παροχές εν πλω επιβεβαιώνουν για ακόμα μία χρονιά ότι οι νέοι δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα σε παροχές που σχετίζονται με τη διαμονή και την καθημερινότητά τους στο πλοίο. Οι προτιμήσεις αυτές υποδηλώνουν την ανάγκη οι συνθήκες ζωής εν πλω να προσεγγίζουν όσο το δυνατόν περισσότερο την ποιότητα ζωής στη στεριά.

Οι σημαντικότερες παροχές αναδεικνύονται η «ποιότητα του φαγητού» και η «παροχή προσωπικής καμπίνας», καθώς το 86% και το 85% των συμμετεχόντων αντίστοιχα τις χαρακτηρίζουν «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντικές.

Ιδιαίτερα σημαντικές θεωρούνται επίσης η «πρόσβαση στο διαδίκτυο», η «ύπαρξη γυμναστηρίου» και η «δωρεάν τηλεφωνική επικοινωνία», με τα αντίστοιχα ποσοστά να διαμορφώνονται σε 76%, 73% και 71%.

Επιπλέον, η «ύπαρξη μέντορα εν πλω» συγκαταλέγεται στις σημαντικές παροχές, με το 63% των συμμετεχόντων να τη θεωρούν «πολύ» ή «πάρα πολύ» σημαντική.

Διαβάστε ολόκληρη την έρευνα της Isalos.net για τους νέους και τις νέες στο ναυτικό επάγγελμα που δημοσιεύτηκε στο τεύχος Απριλίου 2026 των Ναυτικών Χρονικών, πατώντας εδώ.