Οι φόβοι για «χτύπημα» των ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν επιβεβαιώθηκαν μετά την άνευ προηγουμένου στρατιωτική κινητοποίηση στη Μ. Ανατολή, παρά την απέλπιδα προσπάθεια του Ιράν.

Ως απότοκο, από τις 28 Φεβρουαρίου, η ναυτιλιακή βιομηχανία βρίσκεται -για μια ακόμα φορά το τελευταίο διάστημα- στη μέγγενη των γεωπολιτικών αναταράξεων, παρακολουθώντας με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις που διαδραματίζονται στη Μ. Ανατολή, καθώς οποιαδήποτε μεταβολή ή νέα συνθήκη επηρεάζει ανεξίτηλα τον κλάδο.

Στενά του Ορμούζ

Υπενθυμίζεται ότι στην καρδιά των εντάσεων βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, η θαλάσσια αρτηρία από όπου διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και το 20% έως 25% του φυσικού αερίου, γεγονός που καταδεικνύει τη βαρύτητα και τις πιθανές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα.

Αν και η κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία δεν έχει αποκλειστεί επίσημα, τα συστήματα παρακολούθησης καταγράφουν πρωτοφανή συσσώρευση δεξαμενόπλοιων και στις δύο πλευρές του περάσματος. Μάλιστα, ήδη από τις 28 Φεβρουαρίου, εμπορικά πλοία λαμβάνουν ραδιοφωνικά μηνύματα (VHF) από τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν, σύμφωνα με τα οποία απαγορεύεται πλήρως η διέλευση από την θαλάσσια οδό. Οι πλοιοκτήτες και οι ναυλωτές τηρούν στάση αναμονής, αντιμέτωποι τόσο με τον άμεσο κίνδυνο ένοπλης επίθεσης, όσο και με την αδυναμία εξασφάλισης ασφαλιστικής κάλυψης για τον διάπλου των πλοίων.

Βάσει των δεδομένων της Κυριακής, περισσότερα από 200 πλοία μεταφοράς αργού και υγροποιημένου αερίου παραμένουν αγκυροβολημένα εκτός των Στενών, αδυνατώντας να πραγματοποιήσουν τον διάπλου.

Η παρουσία ελληνόκτητων πλοίων

Σε ό,τι αφορά την παρουσία της ελληνικής ναυτιλίας στην περιοχή, ο Β. Κικίλιας γνωστοποίησε σήμερα 2 Μαρτίου, ότι δέκα (10) πλοία ελληνικής σημαίας βρίσκονται εντός του Περσικού Κόλπου και πέντε (05) εκτός αυτού, ενώ συνολικά περίπου τριακόσια είκοσι πέντε (325) πλοία που συνδέονται με την Ελλάδα, αλλά είναι υπό ξένη σημαία, βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή. Διευκρίνισε ότι στα δέκα (10) ελληνικά πλοία επιβαίνουν ογδόντα πέντε (85) Έλληνες ναυτικοί, οι οποίοι είναι καλά και υπάρχει συνεχής επικοινωνία μαζί τους, σημειώνοντας ότι ο Θάλαμος Επιχειρήσεων του Υπουργείου παραμένει σε διαρκή εγρήγορση.

Σημείωσε επίσης ότι, έχουν ήδη καταγραφεί επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά εμπορικών πλοίων, πλήγματα σε τρεις (03) λιμενικές εγκαταστάσεις και σε μία (01) υπεράκτια εγκατάσταση, τραυματισμοί ναυτικών και ένας (01) νεκρός ναυτικός, με τα περιστατικά αυτά ωστόσο να μην αφορούν πλοία ελληνικής σημαίας ή ελληνικών συμφερόντων. Επισήμανε, ωστόσο, ότι υπήρξε πλήγμα με μικρές ζημιές σε ελληνόκτητο πλοίο, το οποίο συνέχισε την πορεία του.

Ο κ. Κικίλιας χαρακτήρισε απαράδεκτη τη στοχοποίηση ναυτικών, επισημαίνοντας ότι η ποντοπόρος ναυτιλία θα έπρεπε να βρίσκεται εκτός πολεμικών συγκρούσεων, κάτι που δυστυχώς δεν επιβεβαιώνεται από την πραγματικότητα.

Ανακατατάξεις σε εμπορευματικές ροές και πετρέλαιο

Ισχυρούς κλυδωνισμούς και στις διεθνείς αγορές προκαλεί η κλιμάκωση της στρατιωτικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, αναζωπυρώνοντας τους φόβους για νέο πληθωριστικό κύμα.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent αυξήθηκαν κατά 13% στα $82,37 το βαρέλι, την υψηλότερη τιμή από τον Ιανουάριο του 2025, πριν υποχωρήσουν και κλείσουν με άνοδο 8,2%, στα $78,87 το βαρέλι στις 11:19 π.μ. ώρα Ελλάδας.

Το αμερικανικό αργό  West Texas Intermediate ανέβηκε στο υψηλότερο επίπεδο της ημέρας στα $75,33 , σημειώνοντας άνοδο άνω του 12 , αν και αργότερα έκλεισε στα $72,17 , σημειώνοντας άνοδο 7,7%, σύμφωνα με το Reuters.

Από αυτές τις εξελίξεις, η περιοχή που επηρεάζεται περισσότερο είναι η Ασία, η οποία αντλεί το 60% των πετρελαϊκών της αναγκών από τους παραγωγούς της Μέσης Ανατολής. Μια παρατεταμένη διαταραχή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ εγκυμονεί τον κίνδυνο ελλείψεων στην Κίνα και την Ινδία, τον πρώτο και τρίτο μεγαλύτερο εισαγωγέα αντίστοιχα. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι ασιατικές οικονομίες θα υποχρεωθούν να αντλήσουν από τα στρατηγικά τους αποθέματα, μειώνοντας παράλληλα τη δραστηριότητα των διυλιστηρίων. Σε αυτό το σημείο υπενθυμίζεται ότι, το σαουδαραβικό διυλιστήριο του Ρας Τανούρα -που βρίσκεται στον Κόλπο και είναι ένα από τα μεγαλύτερα της περιοχής- τέθηκε σε  διακοπή λειτουργίας ύστερα από πλήγμα drone στην περιοχή.

Στο μέτωπο του LNG, η ενδεχόμενη απώλεια φορτίων από το Κατάρ, το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αναμένεται να πλήξει τους αγοραστές, με το Πακιστάν, την Ινδία και το Μπανγκλαντές να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της έκθεσης.

Αντιδράσεις οργανισμών και ναυτιλιακών εταιρειών

Στον απόηχο των εξελίξεων και του κινδύνου στον οποίο είναι εκτεθειμένοι οι ναυτικοί ο ΙΜΟ και το ICS, εξέδωσαν ανακοινώσεις εκφράζοντας τις ανησυχίες τους επί του ζητήματος, υπογραμμίζοντας αμφότεροι πως «η κύρια μέριμνά μας είναι η ευημερία των ναυτικών». Παράλληλα, καλούν τα εμπλεκόμενα μέρη «να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν την ασφάλεια των ναυτικών που απλώς εκτελούν το έργο τους και βρέθηκαν, χωρίς δική τους ευθύνη, σε μια εξαιρετικά αβέβαιη κατάσταση».

Μάλιστα, ο Γ.Γ. του κ. Arsenio Dominguez επισημαίνει μεταξύ άλλων πως «ο ΙΜΟ θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τα κράτη-μέλη για να υποστηρίξει την ασφαλή ναυσιπλοΐα και να υπερασπιστεί την ασφάλεια των ναυτικών».

Από τη μεριά της, η ΠΝΟ ζητά μεταξύ άλλων να οριστεί ως εμπόλεμη ζώνη η ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου, της Ερυθράς Θάλασσας, της Αραβικής Θάλασσας και να υλοποιούνται άμεσα τα αιτήματα παλιννόστησης των ναυτικών με ευθύνη και δαπάνη των πλοιοκτητών, για όσους ναυτικούς δεν επιθυμούν να συνεχίσουν να υπηρετούν στα πλοία που διέρχονται από αυτές τις περιοχές.

Επίσης, σημειώνει ότι για την Πανελλήνια Ναυτική Ομοσπονδία αποτελεί ύψιστο αγαθό η προστασία της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας των συναδέλφων ναυτεργατών και δεν μετριέται με «κέρδη και ζημιές».

Πέραν από τις οργανώσεις, άμεσα ήταν και τα μέτρα που έλαβαν μερικές από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρείες του κόσμου. Υπό αυτό το πλαίσιο, ο κινεζικός κολοσσός θαλάσσιων μεταφορών Cosco έδωσε εντολή στα πλοία του που βρίσκονται στον Κόλπο ή κατευθύνονται εκεί να καταφύγουν σε «ασφαλή ύδατα», καθώς η μετακίνηση στην περιοχή ανεστάλη ντε φάκτο την επομένη των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων εναντίον του Ιράν. Κι άλλες μεγάλες εταιρείες θαλάσσιων μεταφορών, μεταξύ των οποίων οι Maersk και MSC, έχουν ανακοινώσει την αναστολή των επιχειρήσεών τους στην περιοχή.