Τις κρίσιμες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά λιμάνια και την επιτακτική ανάγκη αναβάθμισης των υποδομών ασφαλείας αναλύει ο κ. Παύλος Ξηραδάκης στη συνέντευξη που ακολουθεί.

Ο ίδιος καταθέτει τις θέσεις του για την πλήρη εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου στις ρυμουλκήσεις, τονίζοντας ότι η προστασία των ανθρώπινων ζωών και του θαλάσσιου περιβάλλοντος «δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο οικονομικών συμβιβασμών». Παράλληλα, απαντά σε καίρια ερωτήματα σχετικά με την επιχειρησιακή ετοιμότητα της χώρας απέναντι σε σύγχρονες απειλές, τη σημασία της στήριξης της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας και τον σχεδιασμό για την οριστική απομάκρυνση των υπερήλικων σκαφών από τον στόλο.

Γιατί καθυστερεί ακόμη η πλήρης εφαρμογή σύγχρονων κανονισμών ρυμούλκησης στα ελληνικά λιμάνια και πόσο αυτό επηρεάζει την ασφάλεια;

Η Ελλάδα άργησε πάνω από τρεις δεκαετίες να ευθυγραμμιστεί με τα σύγχρονα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα ασφαλούς ρυμούλκησης. Παρότι το ΠΔ 83/2022 αποτέλεσε ένα ιδιαίτερα σημαντικό βήμα εκσυγχρονισμού, η πραγματική πρόκληση παραμένει στην πλήρη εφαρμογή του, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης κανονισμών ασφαλούς ρυμούλκησης σε όλα τα λιμάνια της χώρας αποφεύγοντας τις παρατυπίες.

Δυστυχώς, εξακολουθούν να υπάρχουν περιπτώσεις όπου παρατηρούνται ελλείψεις ή μη ορθή προσαρμογή στις απαιτήσεις του νέου θεσμικού πλαισίου, όπως το πρόσφατο παράδειγμα του Κανονισμού Ρυμούλκησης του ΟΛΠ, το οποίο έχουμε ήδη καταγγείλει στους αρμόδιους φορείς. Όμως το ζήτημα δεν είναι γραφειοκρατικό. Είναι ζήτημα ασφάλειας ανθρώπινων ζωών, προστασίας των λιμενικών υποδομών και του περιβάλλοντος. Σε κάθε περίπτωση, το Υπουργείο Ναυτιλίας παραμένει ο εγγυητής για την ορθή εφαρμογή της τήρησης του θεσμικού πλαισίου και πιστεύουμε ότι θα πράξει τα δέοντα.

Τα πλοία σήμερα είναι μεγαλύτερα και μεταφέρουν μεγαλύτερες ποσότητες φορτίων, πολλές φορές επικίνδυνων, και περισσότερους επιβάτες από ποτέ. Αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται σύγχρονα ρυμουλκά με αυξημένη ελκτική δύναμη, δυνατότητες πυρόσβεσης και υψηλή επιχειρησιακή αξιοπιστία, πολύ μάλιστα περισσότερο διότι όλα τα ελληνικά λιμάνια στερούνται βασικών υποδομών ασφαλείας κυρίως στον τομέα της πυρόσβεσης.

Η ασφάλεια των ρυμουλκήσεων και, γενικότερα, η ασφάλεια στα ελληνικά λιμάνια δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο συμβιβασμών ή εκπτώσεων βάσει οικονομικών κριτηρίων. Ένα σοβαρό περιστατικό μπορεί να προκαλέσει ανθρώπινες απώλειες, περιβαλλοντική καταστροφή και σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και στη διεθνή εικόνα της χώρας.

Τα ελληνικά λιμάνια είναι πραγματικά έτοιμα να αντιμετωπίσουν ένα σοβαρό περιστατικό, όπως πυρκαγιά σε μεγάλο πλοίο ή θαλάσσια ρύπανση μεγάλης έκτασης;

Παγκοσμίως καταγράφονται ατυχήματα ή δυστυχήματα σε λιμάνια, ακόμα και σύγχρονα. Βλέπουμε διεθνώς ολοένα πιο σύνθετα περιστατικά: πυρκαγιές σε πλοία που μεταφέρουν εμπορευματοκιβώτια, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ενεργειακά ατυχήματα, γεωπολιτικές επιθέσεις σε πλοία, ακόμα και χρήση θαλάσσιων drones. Οι απειλές εξελίσσονται συνεχώς. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι δεν υπάρχει μηδενικός κίνδυνος. Υπάρχει όμως υποχρέωση όλων μας για τη λήψη μέτρων που θα μειώσουν τον κίνδυνο στο μεγαλύτερο δυνατό επίπεδο.

Στην Ελλάδα, ορισμένα λιμάνια έχουν πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα εκσυγχρονισμού τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, συνολικά εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές και ουσιαστικές ελλείψεις σε βασικές υποδομές, όπως η έλλειψη δικτύου πυρόσβεσης, οι σκάλες διαφυγής επιβατών, παροχή ρεύματος και άλλα πολλά.

Σήμερα, σε κάποια λιμάνια δεν διατίθενται ακόμη ρυμουλκά με πιστοποιημένες δυνατότητες πυρόσβεσης για την αντιμετώπιση περιστατικών έκτακτης ανάγκης. Για παράδειγμα, το λιμάνι του Βόλου, όπου καλούνται να εκτελούν υπηρεσίες ρυμουλκών ασφαλείας ρυμουλκά τα οποία δεν έχουν πιστοποιημένη δυνατότητα πυρόσβεσης, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας.

Άραγε, πώς θα αντιμετωπιστεί ένα σοβαρό περιστατικό πυρκαγιάς σε ένα πλοίο όταν δεν υπάρχει ρυμουλκό ασφαλείας με δυνατότητες πυρόσβεσης, λιμενικός πυροσβεστικός σταθμός και δίκτυο πυρόσβεσης στο λιμάνι; Αυτά είναι τα σοβαρά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν και να λυθούν άμεσα από την Πολιτεία και μετά να συζητήσουμε για πράσινη μετάβαση.

Η Ελλάδα δεν πρέπει να συμβιβάζεται με χαμηλότερα πρότυπα ασφαλείας από εκείνα που εφαρμόζονται στην υπόλοιπη Ευρώπη για χάρη του πρόσκαιρου κέρδους και συντεχνιακών συμφερόντων. Η θαλάσσια ασφάλεια σήμερα δεν αποτελεί μόνο ναυτιλιακό ζήτημα. Αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας και οικονομικής ανθεκτικότητας.

Πώς μπορεί να διασφαλιστεί η ασφαλής ναυσιπλοΐα και η προστασία του περιβάλλοντος με αφορμή τα πρόσφατα περιστατικά των επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια; Είμαστε έτοιμοι στην Ελλάδα να αντιμετωπίσουμε ένα σοβαρό περιστατικό σε δεξαμενόπλοιο;

Όντως είναι πολύ σοβαρά τα πρόσφατα περιστατικά επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας και της Ανατολικής Μεσογείου. Στη θαλάσσια περιοχή μας ναυλοχούν χιλιάδες δεξαμενόπλοια ετησίως, μεταφέροντας εκατομμύρια τόνους φορτίου πετρελαίου. Ένα σοβαρό πλήγμα σε δεξαμενόπλοιο στη θαλάσσια περιοχή του Αιγαίου εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους για την ανθρώπινη ζωή, το περιβάλλον και την οικονομία της χώρας μας, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην τουριστική οικονομία. Μάλιστα το πρόσφατο περιστατικό του εντοπισμού του θαλάσσιου drone στη Λευκάδα καθιστά το ζήτημα πολύ πιο σοβαρό.

Θεωρώ ότι η Ελλάδα έχει κάνει ήδη σοβαρά βήματα τόσο σε διπλωματικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο για να ανταποκριθεί επιτυχώς σε μια ενδεχόμενη απειλή. Σε επιχειρησιακό επίπεδο, μη λησμονούμε το γεγονός ότι το ελληνικό ναυαγοσωστικό πλοίο «Αιγαίον Πέλαγος» έφερε επιτυχώς εις πέρας τη ναυαγιαίρεση του δεξαμενόπλοιου «Σούνιον», που χτυπήθηκε στην Ερυθρά θάλασσα από τους Χούθι. Μάλιστα, ο πλοίαρχος και το πλήρωμα του ελληνικού ναυαγοσωστικού τιμήθηκαν από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό με βραβείο ανδρείας για την επιτυχή έκβαση της ναυαγιαίρεσης του «Σούνιον», το οποίο, εάν είχε βυθιστεί, θα προκαλούσε θαλάσσια ρύπανση τέσσερις φορές μεγαλύτερη από το «Exxon Valdez».

Πιστεύω όμως ότι θα πρέπει να γίνουν επιπλέον βήματα όσον αφορά την ενίσχυση του μηχανισμού προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, με την προμήθεια εξοπλισμού αντιμετώπισης ρύπανσης στην ανοιχτή θάλασσα (την οποία στερείται το ελληνικό κράτος), τη διεξαγωγή τακτικών ασκήσεων μεταξύ των μερών που συμμετέχουν στο εθνικό σχέδιο αντιμετώπισης ρύπανσης και τροποποίηση του νομοθετικού πλαισίου που αφορά τις αδειοδοτημένες επιχειρήσεις αντιμετώπισης ρύπανσης έτσι ώστε οι πάροχοι να μπορούν να προσφέρουν αποτελεσματικές υπηρεσίες σε ένα δύσκολο περιστατικό και να μη ζήσουμε πάλι τα χάλια που είδαμε στο περιστατικό του «Αγία Ζώνη ΙΙ».

Απόσπασμα από τη συνέντευξη του κ. Ξηραδάκη στο τεύχος Ιουλίου-Αυγούστου, το οποίο μπορείτε να αποκτήσετε πατώντας εδώ.