Χωρίς την υιοθέτηση ενός τελικού κανονιστικού κειμένου για το Net-Zero Framework (NZF) ολοκληρώθηκαν στο Λονδίνο οι εργασίες της συνεδρίασης του IMO, ISWG-GHG 22, της πρώτης από τις δυο συνολικά προπαρασκευαστικές συναντήσεις, με ορίζοντα την MEPC 85 (30 Νοεμβρίου-3 Δεκεμβρίου).

Μάλιστα, οι διαπραγματεύσεις της 1ης-4ης Σεπτεμβρίου, παρά την απουσία τελικής συμφωνίας, οδήγησαν σε κάποιες συγκλίσεις, από τις οποίες φυσικά δεν λείπει και ένα σημαντικό εμπόδιο.

Ειδικότερα, με βάση πηγές της αγοράς, διαφαίνεται σύγκλιση της πλειοψηφίας των κρατών ως προς την ενσωμάτωση ενός GFI trajectory (δείκτη έντασης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου) στη ναυτιλιακή βιομηχανία. Η αναμενόμενη ρύθμιση προσανατολίζεται στην υιοθέτηση ενός ενιαίου ορίου και όχι δύο που περιλάμβανε η αρχική πρόταση. Η εφαρμογή του προβλέπεται πιο ελαστική κατά τα πρώτα έτη, με κανόνες που, εκτός απροόπτου, θα αυστηροποιηθούν έπειτα από 5 έως 10 χρόνια. Παράλληλα, εξετάζεται η εισαγωγή ρήτρας επανεξέτασης της πορείας του GFI στη δεκαετία, με αποκλειστικό γνώμονα την πραγματική διαθεσιμότητα των εναλλακτικών καυσίμων στην αγορά.

Από την άλλη πλευρά, κύριο σημείο τριβής παραμένει η δημιουργία του «οικονομικού μηχανισμού» που προτείνεται. Σημειώνεται ότι, δεν έχει γίνει γνωστό για το πού θα διοχετευτούν τα κεφάλαια, καθώς ούτε και ο φορέας είσπραξης αυτών. Το αρχικό σχέδιο του NZF -σύμφωνα με μελέτη του ΕΜΠ- θα αντλούσε $27 δισ, που το 2038 εκτιμώνται σε $180 δισ ανά έτος. Με την τροποποίηση του κανονισμού, η αγορά ευελπιστεί ότι τα πρώτα χρόνια θα μειωθούν στα $10-15 δισ.

Μάλιστα, οι ΗΠΑ έχουν καταστήσει σαφές ότι διαφωνούν με την ύπαρξη ενός τέτοιου μηχανισμού, ενώ ταυτόχρονα πολλά κράτη εκφράζουν την αμφιβολία τους για το κατά πόσο ο ίδιος ο ΙΜΟ θα μπορούσε να διαχειριστεί έναν τόσο μεγάλο όγκο κεφαλαίων.

Υπενθυμίζεται ότι η ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα έχει πολλάκις επισημάνει τις ανησυχίες και τις ενστάσεις της για τη δημιουργία του εν λόγω fund και χρήση των εσόδων.

Παράλληλα, η εναλλακτική πρόταση της Λιβερίας συγκεντρώνει μικρή υποστήριξη και έχει μικρές πιθανότητες υιοθέτησης, με τη σημερινή της μορφή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρά την όποια ελαστικότητα της εφαρμογής του πλαισίου σε πρώτη φάση, στους κόλπους της ναυτιλιακής αγοράς εκφράζονται φόβοι πως τα καύσιμα χαμηλού δείκτη (low GFI fuels) θα καθυστερήσουν σημαντικά να αποτελέσουν ρεαλιστική και ευρέως διαθέσιμη εναλλακτική. Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα, ενόψει των διαπραγματεύσεων, η Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, κ. Μελίνα Τραυλού, είχε δηλώσει μεταξύ άλλων ότι οι πράσινοι στόχοι της ναυτιλίας θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς και να είναι ουσιαστικοί και ρεαλιστικοί.

Εκπρόσωποι της ναυτιλιακής αγοράς, με μεγάλη και βαθιά εμπειρία των διαβουλεύσεων στο Λονδίνο, προειδοποιούν ότι η ενδεχόμενη έγκριση του οικονομικού μηχανισμού (fund) θα μεταφραστεί σε εμπλοκή του IMO σε γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις και φορολόγηση μεγάλου μέρους του παγκόσμιου στόλου. Παράλληλα, εκτιμάται πως, από τη στιγμή που η πλειοψηφία των κρατών θα αρχίσει να επωφελείται από αυτά τα έσοδα, θα καταστεί εξαιρετικά εύκολη η μελλοντική επιβολή υψηλότερων προστίμων (penalties).

Ως εκ τούτου, παράγοντες του κλάδου προειδοποιούν, ότι οι κινήσεις του ΙΜΟ που υπερβαίνουν τις αρμοδιότητες για τις οποίες είχε δημιουργηθεί (όπως είναι η φορολόγηση της ναυτιλίας) μπορεί να οδηγήσουν κράτη που επηρεάζονται τα συμφέροντα τους να αποχωρήσουν από τον ΙΜΟ, (όπως είχαν απειλήσει οι ΗΠΑ), εξέλιξη που θα υποβάθμιζε σοβαρά τον ρόλο του ΙΜΟ. Φυσικά μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε προβλήματα και στη συνοχή της βιομηχανίας, καθώς ο ρόλος και η συμβολή του ΙΜΟ, τη δεδομένη στιγμή είναι αδιαμφισβήτητος από όλα τα κράτη.