To Ίδρυμα Αθηνάς Ι. Μαρτίνου, από τη σύστασή του, θέτει στον πυρήνα των πρωτοβουλιών του τη ναυτική εκπαίδευση με πράξεις ευποιίας. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η Πρόεδρος κ. Ιωάννα Μαρτίνου τονίζει ότι το Ίδρυμα λειτουργεί επικουρικά στο κράτος για την αναβάθμιση της δημόσιας ναυτικής εκπαίδευσης και προσθέτει ότι «το ζήτημα της επάρκειας αξιωματικών αφορά τη συνέχεια μιας παράδοσης που έχει διαμορφώσει την ελληνική ναυτιλία». Η κ. Μαρτίνου, προερχόμενη από μια οικογένεια σχεδόν ταυτόσημη με τη ναυτιλία, υποστηρίζει ότι η συνεργασία ιδρυμάτων και φορέων του κλάδου δρα ευεργετικά για «την πραγμάτωση του φιλανθρωπικού έργου».

– Ποια κενά της δημόσιας ναυτικής εκπαίδευσης μπορούν να καλύψουν κοινωφελή ιδρύματα και φορείς, όπως το Ίδρυμα Αθηνάς Ι. Μαρτίνου;

Η δημόσια ναυτική εκπαίδευση επιτελεί έναν κρίσιμο εθνικό ρόλο, καθώς τροφοδοτεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας και της εθνικής μας ταυτότητας. Όπως και στη δημόσια εκπαίδευση ευρύτερα, αλλά και στην περίπτωση κάθε δημόσιου αγαθού, η συμβολή του Ιδρύματος έρχεται να συμπληρώσει και όχι να υποκαταστήσει το κράτος. Υπό αυτή την προσέγγιση, τα κοινωφελή ιδρύματα δρουν επικουρικά, υποστηρίζοντας τις ανάγκες εκπαιδευτικών φορέων και των σπουδαστών/στριών τους.

Η υποστήριξή μας υλοποιείται σε πολλαπλά επίπεδα. Ενδεικτικά: α. βελτίωση των συνθηκών φοίτησης, β. στήριξη νέων που διαφορετικά θα δυσκολεύονταν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, γ. αναβάθμιση εκπαιδευτικών εργαλείων, που διευκολύνουν την καθημερινή μαθησιακή διαδικασία, και δ. ενίσχυση της ισότιμης πρόσβασης στη ναυτική εκπαίδευση.

Το Ίδρυμα Αθηνάς Ι. Μαρτίνου, μέσα από διαδικασίες συνεχούς χαρτογράφησης αναγκών και συστηματικής έρευνας —μέρος της οποίας αποτελούν και τα αποτελέσματα της ετήσιας έρευνας των Ναυτικών Χρονικών—, καθώς και μέσω μακροχρόνιων συνεργασιών με τους εμπλεκόμενους φορείς, υλοποιεί δωρεές και υποτροφίες. Στόχος αυτών των πρωτοβουλιών είναι η μεγιστοποίηση του θετικού αντικτύπου τόσο στην εκπαιδευτική εμπειρία των σπουδαστών/στριών όσο και στη συνολική λειτουργία των ΑΕΝ.

– Το έλλειμμα αξιωματικών ΕΝ είναι εμφανές και στην εγχώρια ναυτιλιακή βιομηχανία, παρά τις όποιες πρωτοβουλίες και δράσεις για την προσέλκυση νέων στο ναυτικό επάγγελμα. Θεωρείτε ότι ενδεχόμενη διόγκωση αυτού του ελλείμματος θα έθετε σε κίνδυνο την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία της ελληνικής ναυτιλίας;

Η πρωτοκαθεδρία της ελληνικής ναυτιλίας δεν είναι δεδομένη, ούτε αυτονόητη. Είναι αποτέλεσμα διαρκούς επένδυσης σε ανθρώπους και γνώση. Το ζήτημα της επάρκειας αξιωματικών δεν αφορά μόνο την αγορά εργασίας. Αφορά τη συνέχεια μιας παράδοσης που έχει διαμορφώσει την ελληνική ναυτιλία.

Εάν ο αριθμός των νέων που επιλέγουν αυτή τη σταδιοδρομία μειωθεί σημαντικά, οι επιπτώσεις θα είναι δυσμενείς και μακροπρόθεσμες. Η παρουσία αξιωματικών στα πλοία συνδέεται με τη μεταφορά τεχνογνωσίας, εμπειρίας και επαγγελματικής κουλτούρας στις επόμενες γενιές. Η έμπρακτη στήριξη των σπουδαστών/στριών δεν αποτελεί απλώς κοινωνική προσφορά, είναι συμβολή στη διατήρηση ενός ανθρώπινου δυναμικού που στηρίζει διαχρονικά τη ναυτιλιακή ισχύ της χώρας.

– Ποιες δεξιότητες θεωρείτε απολύτως κρίσιμες για τον/την αξιωματικό ΕΝ του μέλλοντος; Πώς το Ίδρυμα Αθηνάς Ι. Μαρτίνου συμβάλλει στην καλλιέργειά τους μέσα από τις πρωτοβουλίες του;

Ο/Η σύγχρονος/η αξιωματικός καλείται να διαχειριστεί σύνθετες τεχνολογίες, αυστηρότερα πρότυπα ασφαλείας, περιβαλλοντικές απαιτήσεις, καταστάσεις έντονης περιπλοκότητας, αλλά και να ηγηθεί πληρωμάτων με διαφορετικές πολιτισμικές αφετηρίες. Οι δεξιότητες που απαιτούνται εντάσσονται σε τρεις βασικές κατηγορίες: α. υψηλή κατάρτιση, όπως τεχνική, β. οριζόντιες δεξιότητες, όπως προσαρμοστικότητα σε απαιτητικά περιβάλλοντα, ηγεσία και κριτική σκέψη, καθώς και γ. κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες, όπως η ομαδική εργασία και η διαχείριση συγκρούσεων.

Πέραν των παραπάνω δεξιοτήτων, θεμελιώδης ικανότητα που εξελίσσεται με χρόνο και πρακτική είναι η αυτογνωσία. Καθώς οι αυτοματισμοί στο πλοίο αναλαμβάνουν ολοένα περισσότερες τεχνικές λειτουργίες, ο ρόλος των αξιωματικών μετατοπίζεται στη διαχείριση της ομάδας και του εαυτού τους. Οι αξιωματικοί που κατανοούν τα μοτίβα σκέψης και τις αντιδράσεις υπό πίεση και ταυτόχρονα παραμένουν ανοιχτοί/ές στην ανατροφοδότηση μπορούν, σε κρίσιμες στιγμές, να αποφύγουν γνωστικές παγίδες και βεβιασμένες αποφάσεις. Σε ένα πολυπολιτισμικό πλήρωμα, η επίγνωση των δικών τους πολιτισμικών φίλτρων αποτελεί προϋπόθεση για ουσιαστική ηγεσία. Με άλλα λόγια, η αυτογνωσία είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομούνται οι υπόλοιπες δεξιότητες.

Το Ίδρυμα Αθηνάς Ι. Μαρτίνου, μέσα από τις δράσεις του -Πρόγραμμα Υποτροφιών «ΑΘΗΝΑ Ι. ΜΑΡΤΙΝΟΥ», στοχευμένες δωρεές προς τις ΑΕΝ και συνεργασίες με θεσμικούς φορείς- στηρίζει νέους ανθρώπους, ενισχύοντας το εκπαιδευτικό τους ταξίδι και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για να αναπτύξουν πλήρως τις δεξιότητές τους.

Aπόσπασμα από τη συνέντευξη της κ. Μαρτίνου στο τεύχος Απριλίου, το οποίο μπορείτε να αγοράσετε πατώντας εδώ.