Η αυξανόμενη αναγνώριση του ανθρώπινου παράγοντα ως καθοριστικού στοιχείου για την ασφάλεια εν πλω -και όχι μόνο-βρέθηκε στο επίκεντρο ειδικού σεμιναρίου που συνδιοργάνωσαν η Green-Jakobsen και Britannia P&I στο πλαίσιο των Ποσειδωνίων. Με κεντρικό άξονα την πρακτική εφαρμογή των Παραγόντων Επιρροής στην Απόδοση- PIFs (Performance Influencing Factors), εκπρόσωποι κορυφαίων οργανισμών της βιομηχανίας (Britannia P&I, Green-Jakobsen, INTERTANKO, OCIMF) ανέλυσαν τους πραγματικούς κινητήριους μοχλούς της ασφάλειας, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ριζική αλλαγή προσέγγισης, περνώντας από την απλή συγκέντρωση δεδομένων στην ουσιαστική κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς εντός του εργασιακού πλαισίου.

Συγκεκριμένα οι ομιλητές ήταν οι εξής:

·         Jacob Damgaard, Head of Loss Prevention, Britannia P&I

·          Lennart Ripke, Commercial Director & Senior Consultant, Green-Jakobsen

·         Eυάγγελος Τζιτζής, Country Manager Greece, INTERTANKO

·          Maartje Wibrew-Forster, Human Factors Adviser, OCIMF

Kατά τη διάρκεια του σεμιναρίου, τονίστηκε ο τρόπος με τον οποίον τα δεδομένα, δύνανται να βοηθήσουν στη λήψη καλύτερων αποφάσεων, στην ενίσχυση της αποδοτικότητας των ναυτικών και την ασφάλεια της μεταφοράς, αλλά και στο πως ευρύτερα μπορούν να παρέχουν οφέλη, τόσο στην εταιρεία όσο και στους ίδιους τους ναυτικούς.

Το εναρκτήριο έναυσμα δόθηκε μέσα από τα στατιστικά στοιχεία των ασφαλιστικών αποζημιώσεων- ειδικά ναυτικών (crew claims). Η ανάλυση 3.000 πρόσφατων περιστατικών που αφορούν πληρώματα, κατέδειξε ότι τα ατυχήματα με τραυματισμούς εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν ένα κρίσιμο 36%, με τις πτώσεις στη θάλασσα και τα περιστατικά σε κλειστούς χώρους να παραμένουν ανησυχητικά συχνά. Παράλληλα, το κόστος ανά απαίτηση αποζημίωσης έχει σχεδόν διπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία, υπογραμμίζοντας την τεράστια οικονομική διάσταση του ζητήματος πέρα από το προφανές ανθρώπινο κόστος.

Η συζήτηση στράφηκε γρήγορα στη ρίζα του προβλήματος, η οποία δεν εντοπίζεται στην ανεπάρκεια των ναυτικών, αλλά στο λειτουργικό περιβάλλον, το οποίο διαμορφώνει τη συμπεριφορά. Αναδείχθηκε το γεγονός ότι οι δείκτες απόδοσης (KPIs), όπως τα καταγεγραμμένα ατυχήματα με απώλεια χρόνου εργασίας (LTIs) ή τα εγγύς συμβάντα (near-misses), συχνά οδηγούν σε παραπλανητικά συμπεράσματα, καθώς τα πληρώματα πιέζονται να ανταποκριθούν σε στόχους, αποκρύπτοντας τα πραγματικά προβλήματα. Η υπερβολική προσήλωση στα ποσοτικά δεδομένα χαρακτηρίστηκε ως επιζήμια όταν δεν συνοδεύεται από ποιοτική ανάλυση και ειλικρινή διάλογο.

Σε αυτό το πλαίσιο, τονίστηκε η καθοριστική σημασία των Παραγόντων Επιρροής Απόδοσης (PIFs). Όπως αναλύθηκε, η απόδοση ενός πληρώματος, όπως ακριβώς και η λειτουργία μιας μηχανής, εξαρτάται από τις συνθήκες. Η κούραση, οι πολύπλοκες διαδικασίες, η ποιότητα της επικοινωνίας και, κυρίως, η ψυχολογική ασφάλεια -δηλαδή το πόσο άνετα νιώθει το πλήρωμα να αναφέρει λάθη- είναι τα στοιχεία που καθορίζουν εάν ένα σύστημα είναι ασφαλές. Η συχνή τάση της βιομηχανίας να «βελτιώνει» τους ανθρώπους χαρακτηρίστηκε λανθασμένη, με τους ειδικούς να προκρίνουν τον επανασχεδιασμό των συστημάτων ώστε να διευκολύνουν τις ορθές επιλογές (human-centered operational design). Όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά «συνεχίζουμε να προσπαθούμε να βελτιώσουμε τους ανθρώπους, ενώ το πραγματικό πρόβλημα είναι το σύστημα στο οποίο λειτουργούν. Αν επιθυμούμε καλύτερη συμπεριφορά, δεν πρέπει να ξεκινάμε από τους ανθρώπους, αλλά να επενδύουμε στο σύστημα που τους περιβάλλει.»

Τέλος, εν όψει των ραγδαίων μεταβάσεων -αποανθρακοποίηση, ψηφιοποίηση, τεχνητή νοημοσύνη. και εισαγωγή νέων καυσίμων- υπογραμμίστηκε ότι το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα δεν θα κριθεί αποκλειστικά από την υιοθέτηση τεχνολογίας, αλλά από την ικανότητα των οργανισμών να μαθαίνουν και να προσαρμόζονται. Η ηγεσία καλείται πλέον να διαμορφώσει το κατάλληλο πλαίσιο, στο οποίο η ασφαλής συμπεριφορά δεν θα αποτελεί ατομική υπόθεση, αλλά φυσική απόρροια ενός υγιούς και υποστηρικτικού λειτουργικού συστήματος.