Στο πλαίσιο της εκδήλωσης για την παρουσίαση της επανέκδοσης του συγγράματος του καθ.  Γιάννη Θεοτοκά, ο κ. Μαρτίνος τοποθετήθηκε σε επίκαιρα θέματα που απασχολούν τη ναυτιλιακή κοινοτητα. Παρακάτω σας παραθέτουμε τις απαντήσεις του σημαντικού Ναυτέλληνα στις ερωτήσεις της Μαργαρίτας Πουρνάρα.

-Οι παραδόσεις και οι πρακτικές του παρελθόντος έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ιστορία του ελληνικού ναυτιλιακού επιχειρείν. Στη σημερινή ψηφιακή, τεχνοκρατική εποχή είναι ακόμη επίκαιρη αυτή η «εξάρτηση από το παρελθόν»;

Στη σημερινή ψηφιακή και τεχνοκρατική εποχή, η εμπορική ναυτιλία των πλοίων tramp (δεξαμενόπλοιων και bulk carriers) εξακολουθεί να αποτελεί μια περιπέτεια. Είμαστε συνεχιστές μιας μακράς παράδοσης, που ξεκινάει από την κλασική περίοδο, όταν οι αρχαίοι Έλληνες με τα εμπορικά πλοία τους ίδρυσαν αποικίες σε όλη τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα, από το Βυζάντιο μέχρι τη Μασσαλία. Αργότερα, τον 18ο αιώνα, κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων Πολέμων, οι Έλληνες εφοπλιστές αποκόμισαν σημαντικά κέρδη από τις μεταφορές σιτηρών. Τα εμπορικά πλοία των Ψαριανών, των Υδραίων και των Σπετσιωτών, εξοπλισμένα με κανόνια για άμυνα απέναντι σε πειρατές, στήριξαν την ελληνική επανάσταση του 1821. Αξίζει να σημειωθεί ότι όσοι ναυμάχοι συμμετείχαν με τα πλοία τους στην Ελληνική Επανάσταση, όπως για παράδειγμα ο Μιαούλης, δεν ήταν εκπαιδευμένοι ναύαρχοι, αλλά εφοπλιστές, καραβοκύρηδες και καπετάνιοι με μεγάλη ικανότητα στη ναυτική τέχνη. Έγιναν πολεμιστές εμπειρικά. Αυτή η ναυτοσύνη αποτέλεσε την αιτία της επιτυχίας της ελληνικής επανάστασης.

Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο χάθηκαν το σύνολο του ελληνικού στόλου και, δυστυχώς, 2.000 Έλληνες ναυτικοί. Η ελληνική εμπορική ναυτιλία, μετά από εκείνο το χρονικό σημείο, είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στις μεταφορές αγαθών σε όλες τις γεωπολιτικές κρίσεις, όπως στον πόλεμο της Κορέας, του Σουέζ, του Ιράν-Ιράκ και σήμερα μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Εν κατακλείδι, η ιδιοσυγκρασία των Ελλήνων εφοπλιστών, η ροπή τους προς την εμπορική περιπέτεια, τους ωθεί να αναλαμβάνουν κινδύνους, ρίσκα που συντηρητικοί εφοπλιστές άλλων χωρών δεν αναλαμβάνουν.

-Πώς μπορεί το hands-on management να βοηθήσει τις ελληνικές ναυτιλιακές επιχειρήσεις να ανταποκριθούν στις σημερινές προκλήσεις;

Η απάντηση εδώ είναι εύκολη, διότι οι περισσότερες ναυτιλιακές επιχειρήσεις στην Ελλάδα είναι οικογενειακές και ακολουθούν το hands-on μοντέλο διοίκησης. Οι περισσότεροι εφοπλιστές διευθύνουν προσωπικά τις επιχειρήσεις τους, στηριζόμενοι σε ικανούς και καταρτισμένους συνεργάτες. Οι γνώσεις και οι εμπειρίες τους μεταλαμπαδεύονται στις επόμενες γενιές. Το δικό μας ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, των Ελλήνων εφοπλιστών, είναι η τεχνογνωσία και το μεράκι. Εκεί υπερτερούμε έναντι εφοπλιστών άλλων εθνικοτήτων. Η προσωπική διοίκηση των ναυτιλιακών επιχειρήσεων είναι απαραίτητη, καθώς απαιτείται ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων που αφορούν τις αγοραπωλησίες και τις ναυλώσεις. Δεν νομίζω ότι θα αλλάξει αυτή η προσέγγιση και θα συνεχίσει να διαδίδεται από γενιά σε γενιά, εφόσον βέβαια υπάρχει η διάδοχη κατάσταση. Σε διαφορετική περίπτωση, οι εταιρείες συχνά διακόπτουν τη λειτουργία τους. Αν αναλογιστούμε την πραγματικότητα σήμερα, είναι λίγες οι εταιρείες τρίτης, τέταρτης γενιάς.

-Πώς κρίνετε την τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση και πώς μπορούν οι ελληνικές ναυτιλιακές επιχειρήσεις να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις αυτής;

Έχω μια σταδιοδρομία στη ναυτιλία που αριθμεί 57 χρόνια. Δεν θυμάμαι όμως πιο ταραχώδη εποχή από τα τελευταία έξι χρόνια.

Στο διάστημα αυτό, είχαμε να αντιμετωπίσουμε πολλαπλές κρίσεις: την πανδημία από το 2019 έως το 2022, που έφερε τα πάνω κάτω στη ναυλαγορά, την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, έναν πόλεμο που διαρκεί έξι χρόνια, τα κύματα εμπορικών κυρώσεων στη Ρωσία από Ευρώπη και ΗΠΑ, τον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς, τον αποκλεισμό της Ερυθράς Θάλασσας από τους Χούθι, την επαναδραστηριοποίηση των Σομαλών πειρατών στον Ινδικό και, τελευταία, τις κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων στην Καραϊβική από τις αμερικανικές δυνάμεις. Οι εξελίξεις στη Βενεζουέλα δημιουργούν νέες διεθνείς εντάσεις και δεν βοηθούν στις σχέσεις Ανατολής και Δύσης. Πρόκειται για απίστευτες καταστάσεις, που παρακολουθούμε στις τηλεοπτικές μας οθόνες.

Σε αυτό το περιβάλλον, η ευελιξία, η προσαρμοστικότητα και η αποφυγή σκοπέλων για τη ναυτιλιακή δραστηριότητα αποτελούν χαρακτηριστικά μόνο των Ελλήνων εφοπλιστών. Όταν λέγω «αποφυγή σκοπέλων», εννοώ τη δυνατότητα να πλοηγούμαστε σε αυτό το τρικυμιώδες σκηνικό, ωφελούμενοι μεν από τις εμπορικές ευκαιρίες, αλλά προστατεύοντας παράλληλα τα πλοία και τους ναυτικούς μας από επιθέσεις και λοιπούς κινδύνους. Σε αυτό το δύσκολο και απρόβλεπτο περιβάλλον, ο εφοπλιστής/manager πρέπει να παρακολουθεί στενά τις γεωπολιτικές εξελίξεις και να είναι ικανός στις προβλέψεις που αφορούν τη ναυλαγορά, ασφαλώς συνεπικουρούμενος από ικανούς και έμπειρους συνεργάτες. Ο εφοπλιστής καλείται σήμερα να είναι διαχειριστής κρίσεων, παράλληλα με τον διευθυντικό ρόλο του, του συντονισμού της λειτουργίας της ναυτιλιακής επιχείρησης.

Συνέντευξη του κ. Μαρτίνου στο τεύχος Μαρτίου, το οποίο μπορείτε να αποκτήσετε πατώντας εδώ.