Η ναυτιλιακή βιομηχανία θα κληθεί το επόμενο διάστημα να πληρώσει περίπου 2,9 δισ. δολάρια, ελέω της εφαρμογής του  EU ETS, το βασικό εργαλείο της Ένωσης για τη μείωση των αερίων ρύπων, που ακολουθεί την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει».

Στο επίκεντρο βρίσκεται η πλατφόρμα MRV (Monitoring, Reporting and Verification) της ΕΕ, το σύστημα παρακολούθησης, αναφοράς και επαλήθευσης εκπομπών που θεσπίστηκε ειδικά για τη ναυτιλία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Drewry, περίπου 13.000 πλοία υπέβαλαν τα δεδομένα εκπομπών τους για το 2024, όπως ορίζουν οι κατευθυντήριες γραμμές. Οι καταγεγραμμένες εκπομπές ανήλθαν σε 90 εκατ. τόνους CO₂, ποσότητα που θα πρέπει να καλυφθεί με την παράδοση του 40% των αντίστοιχων δικαιωμάτων εκπομπών (EUA) έως την 30ή Σεπτεμβρίου 2025.

Η αύξηση κατά περίπου 14% σε σχέση με το 2023 αποδίδεται σε γεωπολιτικούς παράγοντες που ανάγκασαν μεγάλο αριθμό πλοίων να παρακάμψουν τη Διώρυγα του Σουέζ, ακολουθώντας μακρύτερες διαδρομές μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει ο κλάδος των containerships, που αν και αντιπροσωπεύει μόλις το 16% του αριθμού των πλοίων και το 21% της χωρητικότητας, ευθύνεται για το 34% των συνολικών εκπομπών.

Με την τρέχουσα τιμή των EUA στα 70 ευρώ, η Drewry υπολογίζει ότι η ναυτιλιακή βιομηχανία θα κληθεί να πληρώσει -όπως προαναφέρθηκε- περί τα 2,9 δισ. δολάρια το φθινόπωρο του 2025. Μετά το τέλος της μεταβατικής περιόδου το 2026 και την πλήρη εφαρμογή του μέτρου, το ετήσιο κόστος εκτιμάται ότι θα εκτοξευθεί στα 7,5 δισ. δολάρια.

Κατά μέσο όρο, κάθε πλοίο RoPax ή επιβατηγό θα καταβάλει περίπου 1 εκατ. δολάρια ετησίως, ενώ για τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων το αντίστοιχο ποσό διαμορφώνεται στις 500.000 δολάρια.

Αντιμέτωπες με το αυξημένο κόστος, οι ναυτιλιακές εταιρείες που προσεγγίζουν λιμάνια της ΕΕ επιταχύνουν τις επενδύσεις σε τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας, αξιοποιούν βιώσιμα βιοκαύσιμα, δρομολογούν πλοία που χρησιμοποιούν εναλλακτικά καύσιμα και εφαρμόζουν προηγμένα αντιρρυπαντικά και χαμηλής τριβής χρώματα, με στόχο τη μείωση των εκπομπών και τη συμμόρφωση με το νέο αυστηρό πλαίσιο. Η συμφωνία θεωρείται ορόσημο για την παγκόσμια ναυτιλία, αλλά και ένα δύσκολο στοίχημα, καθώς η πορεία προς την απανθρακοποίηση απαιτεί σημαντικές επενδύσεις, τεχνολογική καινοτομία και συνεργασία σε διεθνές επίπεδο.

EU ETS: Οι υποχρεώσεις και το κόστος για τη ναυτιλία

Σύμφωνα με το νέο καθεστώς, οι εταιρείες που διαχειρίζονται πλοία άνω των 5.000 GT και προσεγγίζουν ευρωπαϊκά λιμάνια πρέπει να παρακολουθούν και να καταγράφουν τις εκπομπές τους μέσω της πλατφόρμας MRV, να υποβάλλουν επαληθευμένα στοιχεία έως τις 31 Μαρτίου κάθε έτους και να παραδίδουν ισοδύναμο αριθμό δικαιωμάτων εκπομπών (EUAs) έως τις 30 Απριλίου.

Η εφαρμογή θα είναι σταδιακή: το 2025 οι εταιρείες θα πληρώσουν για το 40% των εκπομπών του 2024, το 2026 για το 70% των εκπομπών του 2025 και από το 2027 για το 100% των εκπομπών. Το μέτρο καλύπτει το σύνολο των εκπομπών από ταξίδια μεταξύ ευρωπαϊκών λιμένων, το 50% των εκπομπών από διεθνή ταξίδια προς ή από την ΕΕ και το 100% των εκπομπών κατά την παραμονή στα λιμάνια της Ένωσης.

Οι παραβάτες αντιμετωπίζουν πρόστιμο 100 ευρώ ανά τόνο CO₂ που δεν καλύπτεται, καθώς και την υποχρέωση παράδοσης των ελλειπόντων δικαιωμάτων την επόμενη χρονιά.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ