H χαρτογράφηση της ελληνικής ακτοπλοΐας

H χαρτογράφηση της ελληνικής ακτοπλοΐας

334
H χαρτογράφηση της ελληνικής ακτοπλοΐας

Η XRTC Business Consultants δημοσιοποίησε την 21η ετήσια εμπεριστατωμένη μελέτη για την Ελληνική Ακτοπλοΐα με τίτλο «Ελληνική Ακτοπλοΐα 2022 : Σε νέο κύκλο ανάπτυξης και ευκαιριών». Η μελέτη επικεντρώνεται στην οικονομική ανάλυση των εταιρειών ANEK Α.Ε., ATTICA ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ και ΜΙΝΩΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ αλλά καλύπτει επίσης σημαντικές πτυχές ανάπτυξης και καταγραφής γενικών στοιχείων των υπολοίπων εταιρειών που απαρτίζουν το υπόλοιπο της Ελληνικής ακτοπλοϊκής αγοράς σε επίπεδο στόλου και κίνησης.

Μεταφορικό Έργο 

Το 2021 η πανδημία συνέχισε να πλήττει την επιβατηγό ναυτιλία, ενώ η άρση των περιοριστικών μέτρων, καταργώντας το μειωμένο πρωτόκολλο μεταφοράς επιβατών στα πλοία, πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο του 2022. Το 2021 ξεκίνησε με ζημιές του ακτοπλοϊκού κλάδου από τη χρήση του 2020 που ξεπέρασαν τα €130 εκατ.

Το μεταφορικό έργο επιβατών του 2021 παρά τους αυξημένους περιορισμούς στη διακίνηση επιβατών, ιδίως κατά το πρώτο τετράμηνο του 2021, και την καθυστερημένη επανεκκίνηση της τουριστικής κίνησης, παρουσιάζεται αυξημένο σε σχέση με αυτό της χρήσης 2020 σηματοδοτώντας τη σταδιακή επαναφορά προς ομαλοποίηση της λειτουργίας των ακτοπλοϊκών εταιριών. Παρόλα αυτά, υπολείπεται κατά 40% σε σχέση με την προ COVID – 19 περίοδο, και ειδικότερα σε σχέση με τη χρήση του 2019.

Συγκεκριμένα η κίνηση επιβατών το 2021 ήταν αυξημένη κατά 47% ενώ η κίνηση των οχημάτων κατά 37% σε σύγκριση με το 2020. Οι αριθμοί αυτοί ήταν ενδεικτικοί αφού ο τουρισμός ανέκαμψε σημαντικά το 2021 με τις προβλέψεις για το 2022 να είναι ιδιαίτερα αισιόδοξες και ελπιδοφόρες, ιδιαίτερα υποστηριζόμενες από τη σταδιακή αποκλιμάκωση της πανδημίας σε συνδυασμό με τη δυνατότητα αντιμετώπισης του κορωνοϊού με εμβολιασμό και αντιϊκά φάρμακα. Παρόλα αυτά σημαντικές αγορές, όπως η κινεζική, παραμένουν ακόμα κλειστές εξαιτίας της πανδημίας.

Καύσιμα 

Τα νέα δεδομένα για τον ακτοπλοϊκό κλάδο είναι εξόχως ανησυχητικά. Ειδικότερα, μετά από μία αύξηση της τάξεως του 32,4% της μέσης τιμής των ναυτιλιακών καυσίμων το 2021 σε σχέση με την χρήση 2020, η μέση τιμή των καυσίμων τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους αυξήθηκε περαιτέρω κατά 28% σε σχέση με τον Δεκέμβριο 2021. Η τάση για περαιτέρω αύξηση των τιμών διατηρήθηκε και στις πρώτες εβδομάδες του μηνός Μαρτίου 2022.

Η τιμή του καυσίμου μειωμένης περιεκτικότητας σε θείο εξακολουθεί να κυμαίνεται πάνω από τα €1.000 ο τόνος, όταν την ίδια περίοδο το 2021 κυμαινόταν στα €400 ευρώ.

Το κόστος καυσίμων σε κανονικές περιόδους αποτελούσε το 30-35% των λειτουργικών δαπανών των πλοίων κατά μέσο όρο. Με τις αυξήσεις των τιμών των καυσίμων, αρχής γενομένης από το τέταρτο τρίμηνο του 2021 και όλο το 2022, να είναι υπερδιπλάσιες από την αντίστοιχη περσυνή περίοδο, το κόστος καυσίμων εκτοξεύτηκε στο 60-70% των λειτουργικών δαπανών των πλοίων.

Τουριστική κίνηση

Το 2021 η εισερχόμενη τουριστική κίνηση διπλασιάστηκε σε σχέση με το 2020, έτος με το μικρότερο αριθμό τουριστών την τελευταία δεκαετία μόλις 7,4 εκατ. Παρά το γεγονός ότι 14,7 εκατ. τουρίστες επισκέφθηκαν τη χώρα μας το 2021, ο αριθμός αυτός απέχει παρασάγγας από το υψηλό των 31 εκατ. τουριστών του 2019.

Στην έκθεση που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι για το 2022 εκτιμάται ότι ο ελληνικός τουρισμός θα συνεχίσει να βελτιώνει ακόμη περισσότερο τις επιδόσεις του, στοχεύοντας τα επίπεδα του 2019. Όμως, ως ανάχωμα στην ανάκαμψη του τουριστικού κλάδου λειτουργεί η τρέχουσα υγειονομική κρίση, σε συνδυασμό με την αυξημένη αβεβαιότητα λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην επικράτεια της Ουκρανίας και το αυξημένο ενεργειακό κόστος των τελευταίων μηνών καθώς και η μείωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών. Ωστόσο, για την επίτευξη θετικών επιδόσεων στον τουρισμό, σημαντικό ρόλο μπορεί να έχουν η ενδεχόμενη σταδιακή άμβλυνση της εποχικότητας, η επέκταση της τουριστικής δραστηριότητας σε περισσότερες περιφέρειες και η αύξηση της μέσης δαπάνης και της διάρκειας παραμονής ανά επισκέπτη.

Το γεγονός είναι ότι ο ελληνικός τουρισμός βρίσκεται σε αχαρτογράφητα ύδατα για τρίτη συνεχή χρονιά, κάνοντας τις προβλέψεις για το 2022 δύσκολη υπόθεση. Αστάθμητοι παράγοντες που επηρεάζουν λιγότερο ή περισσότερο όλους τους τουριστικούς κλάδους, όπως η εξέλιξη της γεωπολιτικής κρίσης στην Ουκρανία, ο πληθωρισμός και οι ανατιμήσεις καθιστούν το 2022 μια χρονιά μεγαλύτερων προκλήσεων από την περυσινή.

τουριστική κίνηση
Γράφημα 1: Η εξέλιξη της τουριστικής κίνησης (2011-2021)

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΚΤΟΠΛΟΪΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ 
Απεικόνιση της αγοράς 

Το τρέχον καλοκαίρι του 2022, 100 ακτοπλοϊκά πλοία εξυπηρετούν καθημερινά 115 νησιά της χώρας μας είτε συνδέοντάς τα με την ενδοχώρα είτε πραγματοποιώντας συνδέσεις μεταξύ τους. Κατηγοριοποιήσαμε τις 28 εταιρίες σε 3 κατηγορίες ανάλογα με το είδος των πλοίων τους και τα χαρακτηριστικά τους.

Ανάλυση Ζήτησης
Η ανάπτυξη των νησιών μας στηρίζεται αποκλειστικά στην ακτοπλοΐα. H ακτοπλοΐα συνδέει 115 κατοικήσιμα νησιά στα οποία ζει το 14,6% του πληθυσμού της χώρας. Από αυτά τα νησιά μόνο τα 25 διαθέτουν αεροδρόμιο, οι ενδομεταφορές εξυπηρετούνται μόνο διά θαλάσσης, ενώ το 85% των εμπορευματικών αναγκών των νησιών και το σύνολο της τροφοδοσίας τους καλύπτονται με τα ακτοπλοϊκά πλοία.

Τα στατιστικά στοιχεία που έχουν δημοσιευτεί από την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία (ΕΛΣΤΑΤ), επιβεβαιώνουν αύξηση στη μεταφορική κίνηση επιβατών και οχημάτων το 2021 σε σχέση με το 2020. Όσον αφορά τους επιβάτες έφτασε το 44% ενώ όσον αφορά τα οχήματα στο σύνολό τους (αυτοκίνητα και φορτηγά) έφτασε στο 37%. (Πίνακες 1,2). Σημειώνεται ότι η ΕΛΣΤΑΤ δεν έχει δημοσιοποιήσει το διαχωρισμό αυτοκινήτων και φορτηγών.

τουριστική κίνηση 2
Πίνακας 1: Σύγκριση ακτοπλοϊκής κίνησης επιβατών ανά γραμμή (2020-2021)- Πηγή: XRTC/EΛΣΤΑΤ
τουριστική κίνηση 3
Πίνακας 2: Σύγκριση Ακτοπλοϊκής Κίνησης Οχημάτων Ανά Γραμμή (2020-2021) – Πηγή: XRTC/ΕΛΣΤΑΤ

Η ζήτηση του μεταφορικού έργου των επιβατών και των οχημάτων αυξάνεται διαρκώς από το 2013, με εξαίρεση το 2020 που μειώθηκε δραματικά λόγω της πανδημίας. Το μεγαλύτερο ποσοστό της ζήτησης συγκεντρώνεται τους θερινούς μήνες.

τουριστική κίνηση 4
Γράφημα 2: Εξέλιξη Μεταφορικού έργου Επιβατών στην Ελλάδα (2009-2021)
τουριστική κίνηση 5
Γράφημα 3: Εξέλιξη Μεταφορικού έργου Οχημάτων στην Ελλάδα (2009-2021)

Η αύξηση της κίνησης του 2021 και οι ενδείξεις που υπάρχουν την τρέχουσα περίοδο δίνουν αισιόδοξα και ελπιδοφόρα μηνύματα για την κίνηση του τρέχοντος έτους.

Συμπεράσματα-προοπτικές

Είναι τόσο προκλητική και σε κάποιο βαθμό πολυδιάστατη η περίοδος που διανύουμε για τον ακτοπλοϊκό κλάδο που όλα τα εμπλεκόμενα μέρη αναζητούν τον καλύτερο τρόπο για να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες και να διακρίνουν τυχόν διαφαινόμενες ευκαιρίες. Αυτή θα μπορούσε να ήταν η περιγραφή του περιβάλλοντος που διέπει την ακτοπλοϊκή αγορά η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σωρεία προβλημάτων αφενός αλλά και προκλήσεων αφετέρου που όμοιες δεν έχουν παρουσιαστεί τις τελευταίες δεκαετίες.

Συνοψίζοντας τις προκλήσεις της εποχής σίγουρα ξεχωρίζουν οι επιπτώσεις της πανδημίας και της καταστροφικής πτώσης της ζήτησης του μεταφορικού έργου το 2020 και το 2021, τα τεράστια προβλήματα που παρουσιάζονται στον ενεργειακό τομέα εκτοξεύοντας το κόστος των καυσίμων σε ιδιαίτερα υψηλές τιμές, καθώς επίσης και η δυσπραγία νέων επενδυτικών σχημάτων και χρηματοδοτικών οργανισμών να εισέλθουν στον κλάδο την τελευταία δεκαετία πλην ελαχίστων εξαιρέσεων.

Στα θετικά σημεία των καιρών της ακτοπλοϊκής αγοράς βρίσκουμε μέσα στο καλοκαίρι 3 νεότευκτα μικρά πλοιάρια να εισέρχονται στο χώρο για λογαριασμό των Επιχειρήσεων Αττικής, γεγονός που μπορεί να είναι κι ένα σινιάλο επανεκκίνησης μιας προσπάθειας που επιβάλλεται να καταβάλoυν τα μέλη της  αγοράς για την ανανέωση του στόλου της. Η μικρή αυτή επένδυση συναντά τις μεγαλύτερες επενδύσεις που έγιναν τα τελευταία χρόνια από τις Minoan Lines και τις Επιχειρήσεις Αττικής στην εγκατάσταση κατάλληλων καταλυτών αποθειοποίησης (Scrubbers)καθώς επίσης και τις παγκόσμιες πρωτοτυπίες της πρώτης στην κατασκευή της νέας γενιάς φιλικών προς το περιβάλλον πλοίων μεγάλης χωρητικότητας που όταν και εφόσον γίνουν οι κατάλληλες επενδύσεις στα ελληνικά λιμάνια θα μπορέσουν να λειτουργήσουν και στην ελληνική ακτοπλοΐα. Εδώ βρίσκεται η πραγματική πρόκληση της ακτοπλοϊκής αγοράς, εφόσον σταδιακά και για τα επόμενα 10 με 15 χρόνια όλος ο υπάρχων ακτοπλοϊκός στόλος θα πρέπει είτε να αντικατασταθεί ή να εκσυγχρονιστεί με σκοπό να γίνει περιβαλλοντολογικά αποδεκτός από τους διεθνείς και εθνικούς φορείς. Αυτό το σπουδαίο έργο είναι μια αναγκαιότητα για όλα τα προηγμένα κράτη συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαϊκών κρατών άρα και της Ελλάδας και η δρομολόγηση έχει ξεκινήσει οδηγώντας την αγορά σε έναν οργασμό καινοτομιών, συνεργασιών και εφαρμογών νέων προγραμμάτων αναπτυξιακού και χρηματοοικονομικού χαρακτήρα. Έτσι δημιουργούνται κίνητρα για όλα τα μέρη που απαρτίζουν την εφοδιαστική αλυσίδα συμπεριλαμβανομένων των ακτοπλοϊκών εταιρειών, των λιμένων και  άλλων υποδομών καθώς και των λοιπών μέσων μεταφοράς.

Αναμφίβολα η μεγαλύτερη αδυναμία της αγοράς τα τελευταία 14 χρόνια και κυρίως από την έναρξη της κρίσης χρέους της Ελλάδας είναι η έλλειψη επιχειρηματικών σχημάτων που θα φέρει νέα κεφάλαια σε μια αγορά που αν μη τι άλλο πρέπει να είναι επικερδής για να δικαιολογεί νέες επενδύσεις.

Επόμενο σημαντικό βήμα της αγοράς με σκοπό την ικανοποίηση των αναγκών της είναι η ενεργοποίηση της ναυπηγικής βιομηχανίας της χώρας. Η διατήρηση, έστω και περιορισμένα σε σύγκριση με το παρελθόν,  της ναυτικής τέχνης στη χώρα μας είναι στοιχείο δυσεύρετο στα Ευρωπαϊκά κράτη γεγονός που προσελκύει το ενδιαφέρον πολλών ναυπηγικών εταιριών να αναπτύξουν σε συνεργασία με Ελληνικά μεγάλα ή μικρά ναυπηγεία, επιχειρηματικά σχέδια που θα διευκολύνουν την κατασκευή πλοίων νέας τεχνολογίας, τα οποία θα χρησιμοποιούν καύσιμα φιλικά προς το περιβάλλον. Το πλεονέκτημα της Ελλάδας σε αυτόν τον τομέα ενισχύεται και από το γεγονός της ύπαρξης χώρων όπου οι κατασκευές αυτές μπορούν να πραγματοποιηθούν.

Στην παρούσα φάση η ελληνική ακτοπλοϊκή αγορά λειτουργεί εντός ενός πλαισίου εκρηκτικού σε ένα περιβάλλον πληθωριστικό με έντονες γεωπολιτικές επιδράσεις και σπάνιες υγειονομικές συνθήκες. Οι κατάλληλοι χειρισμοί της πολιτείας καθώς επίσης και οι μεγάλες θυσίες της ελληνικής κοινωνίας στην αντιμετώπιση της κρίσης χρέους την τελευταία δεκαετία, έφεραν την Ελληνική αγορά σε καλύτερες συνθήκες πιο ανταγωνιστικές και αναμφισβήτητα πιο ελκυστικές τόσο στον επιχειρηματικό όσο και στον τουριστικό τομέα. Οι θετικές αυτές εξελίξεις προσφέρουν θετικές προοπτικές που πιθανότατα δικαιολογούν νέες επενδύσεις στον κλάδο της ακτοπλοΐας κάτω από συνθήκες υποστήριξης και διαφάνειας. Ως εκ τούτου καλούνται όλοι οι φορείς που συνθέτουν την αγορά συμπεριλαμβανομένων των τραπεζών και του ελληνικού χρηματιστηρίου να μελετήσουν διεξοδικά την ίδια την αγορά και να τη στηρίξουν στον νέο κύκλο επενδύσεων που είναι βέβαιον ότι θα αρχίσει στο εγγύς μέλλον. Η ώριμη Ελληνική ακτοπλοϊκή αγορά, αποδεδειγμένα προσφέρει ασφάλεια και ποιότητα στις μεταφορές και πλέον θα προσφέρει και οικονομικές ευκαιρίες κάτω από αυστηρές συνθήκες και υπεύθυνες στρατηγικές όπως περιεγράφηκε στην παρούσα μελέτη.

Ολόκληρη τη μελέτη της XRTC μπορείτε να τη βρείτε εδώ.

Ακολουθήστε τα Ναυτικά Χρονικά στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από την ελληνική Nαυτιλία, τις Μεταφορές και το Διεθνές Εμπόριο.