Eυρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών: Ένα τέρας ή ένα… τίποτα;

Eυρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών: Ένα τέρας ή ένα… τίποτα;

176
Eυρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών: Ένα τέρας ή ένα… τίποτα;

Την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην Ολομέλειά του, υπερψήφισε ως αναμενόταν τη νομοθετική πρόταση της αρμόδιας επιτροπής με την οποία πλέον η ναυτιλία, θα πρέπει σχετικά άμεσα να «ενταχθεί» και αυτή ως κλάδος των μεταφορών στο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (EU ETS). Οι ευρωβουλευτές όρισαν ως καταληκτική ημερομηνία την 1η Ιανουαρίου 2022.  Παράλληλα θεωρούν ότι πρέπει να ληφθούν πολιτικές αποφάσεις και νομοθετικές πρωτοβουλίες ώστε οι εκπομπές άνθρακα από πλοία να συρρικνωθούν κατά 40% μέχρι το 2030. Μέχρι στιγμής, η ναυτιλία είχε εξαιρεθεί, για διάφορους λόγους, από το εν λόγω Σύστημα και δεν υπήρχαν αυστηρά και πιεστικά χρονοδιαγράμματα για τις εκπομπές άνθρακα από τα εμπορικά πλοία. Το σύνολο των ευρωβουλευτών πάντως, όλων των παρατάξεων, επιθυμούσε εδώ και καιρό την αλλαγή της υπάρχουσας νομοθεσίας, αν και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα υποστήριξε με πρότασή του την αξιολόγηση του αντίκτυπου της παραπάνω περιβαλλοντικής νομοθεσίας, πριν την θέσπιση του νέου Συστήματος.

Η εισήγηση της ευρωβουλευτού των Πρασίνων κυρίας Jutta Paulus, για τροποποίηση του Κανονισμού σχετικά με την Παρακολούθηση, Αναφορά και Επιβεβαίωση των εκπομπών άνθρακα από τη ναυτιλία, υποστηρίζει παράλληλα τη δημιουργία ειδικού ταμείου από την ΕΕ, ειδικά διαμορφωμένου για την σε βάθος χρόνου ανάπτυξη περιβαλλοντικά «ουδέτερων πλοίων» την θέσπιση περισσότερων θαλάσσιων προστατευμένων περιοχών και τη χρηματοδότηση ερευνών για πιο «πράσινα» πλοία. Η κα. Jutta Paulus, δήλωσε μετά την ετυμηγορία της Ολομέλειας ότι: «Η σημερινή ψηφοφορία αποτελεί σημαντική επιτυχία για την προστασία του περιβάλλοντος. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάνει ένα μεγάλο βήμα για την προστασία του» ενώ απευθυνόμενη προς την πρόεδρο της Επιτροπής η οποία ήταν παρούσα στην Ολομέλεια δήλωσε ότι «Καλούμε την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula Von Der Leyen, να θέσει ως προτεραιότητα τον στόχο της ΕΕ σχετικά με την κλιματική αλλαγή και να εφαρμόσει την αρχή του ο “ρυπαίνων πληρώνει” και στον κλάδο της ναυτιλίας. Μεσοπρόθεσμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να θέσει στόχους μείωσης για τις εκπομπές μεθανίου και μία στρατηγική για τα ευρωπαϊκά λιμάνια».

Με την ένταξη της ναυτιλίας στο ETS, επιτυγχάνεται η επέκταση του κανονισμού MRV, ως υποχρεωτικό μέσο άμεσης μείωσης εκπομπών. Σύμφωνα με την εγκριθείσα εισήγηση τα ποντοπόρα και ακτοπλοϊκά πλοία, μιας συγκεκριμένης χωρητικότητας και άνω, που θα εισέρχονται ή θα επιχειρούν σε λιμένες της Ευρώπης θα πρέπει επίσης να μειώσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα τους κατά τουλάχιστον 40% έως το 2030. Αν και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να καταθέσει συγκεκριμένη πλέον πρόταση και εμμέσως πλην σαφώς να «εισακούσει» την άποψη της Ολομέλειας των Ευρωβουλευτών, το αρμόδιο Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ, το οποίο εκπροσωπεί όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ ενδέχεται να διαφοροποιήσει τη στάση του, και άρα να καθυστερήσει ή και να αποκρούσει την πολιτική αυτή απόφαση της Ολομέλειας των ευρωβουλευτών. Oι διαπραγμάτευσεις Κοινοβουλίου-Συμβουλίου κατά πάσα πιθανότητα θα ξεκινήσουν με την νέα χρόνια  αλλά στο μεταξύ θα έχει προχωρήσει το impact assessment της Κομισιόν. Η μεγάλη αποδοχή όμως της πρότασης για ένταξη της ναυτιλίας στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων από το σύνολο των ευρωβουλευτών ήδη θορυβεί τους ναυτιλιακούς αναλυτές αλλά και φορείς οι οποίοι διακρίνουν μια εμφανή και αυξητική πλέον πίεση του μόνου αιρετού σώματος της ΕΕ ώστε να θεσπισθούν άμεσα νέοι κανόνες για μια πιο πράσινη ευρωπαϊκή ναυτιλία.

Στο σύνολό τους όλοι οι θεσμικοί φορείς εκπροσώπησης του εφοπλισμού, τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο έχουν εναντιωθεί έντονα και με σαφή επιχειρήματα στο ενδεχόμενο να συμπεριληφθεί η ναυτιλία στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών. Δημοσιογραφικές πήγες αναφέρουν ότι ο ευρωπαϊκός εφοπλισμός στέκεται ενωμένος εναντίον της συγκεκριμένης πρότασης. Με δηλώσεις της τόσο η ECSA όσο και άλλες εφοπλιστικές ενώσεις έχουν επισημάνει ότι επιθυμούν μια παγκόσμια πολιτική προσέγγιση και όχι μια περιφερειακή ρύθμιση. Κατά τις εφοπλιστικές ενώσεις το νέο σύστημα που προτείνεται τόσο βιαστικά και χωρίς ουδεμία εξέταση των επιπτώσεών του για τον κλάδο θα οδηγήσει σε ένα πολύπλοκο και δαιδαλώδες γραφειοκρατικό και εποπτικό σύστημα το οποίο θα επηρεάσει αρνητικά τις μικρομεσαίες διαχειρίστριες εταιρείες. Σημειώνουν δε ότι οι πολιτικές αυτές πρωτοβουλίες υπονομεύουν το έργο και τον ρόλο του ΙΜΟ.

Την ίδια ώρα αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι μικρές εταιρίες τόσο στον ευρωπαϊκό Βορρά όσο και στον Νότο, αποτελούν και τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής ναυτιλίας και ήδη βάλλονται από το διεθνή ανταγωνισμό και της οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες της εποχής.  Έμπειρος γνωστής των θεμάτων δήλωσε μάλιστα για την βιαστική πίεση προς την Κομισιόν που φάνηκε να ασκούν οι ευρωβουλευτές για τη θέσπιση του συστήματος ότι «Δεν γίνεται να θεσπίζεις τέτοιον Κανονισμό χωρίς impact assessment. Βέβαια δεν γνωρίζουμε ακόμα τις λεπτομέρειες του Κανονισμού. Μπορεί να δημιουργηθεί ένα τέρας, μπορεί και τίποτα».