Το Εθνικό Ινστιτούτο Ναυτιλίας και Ναυπηγικής της Ολλανδίας (NISS) παρουσίασε πρόσφατα μια έρευνα με τίτλο «Προσχέδιο 2050 – Ο κόσμος της ναυτιλίας πέρα από τον ορίζοντα» επιχειρώντας να προβλέψει το μέλλον της ναυτιλιακής βιομηχανίας. Το αποτέλεσμα της έρευνας αποτέλεσε αντικείμενο ενός συμποσίου που έγινε στο Ρότερνταμ τον Οκτώβριο και στο οποίο παραβρέθηκαν σχεδόν 400 στελέχη της ναυτιλίας.

Το NISS και μαζί 60 ναυτιλιακά στελέχη, συνεργάστηκαν σε μικρές ομάδες που ασχολήθηκαν με διάφορους τομείς της ναυτιλίας. Προκειμένου η πρόβλεψη για το μέλλον να είναι ρεαλιστική, τέθηκαν ορισμένα πιθανά σενάρια για τον κόσμο όπως αυτός θα έχει διαμορφωθεί το 2050. Οι περισσότεροι ειδικοί υπέθεσαν μια σχετική εσωστρέφεια της παγκόσμιας οικονομίας: οι σημερινές υπερδυνάμεις, ΗΠΑ, Κίνα και Ευρώπη αναμένεται να στηριχτούν στις δικές τους δυνάμεις και όχι σε συνεργασίες μεταξύ τους. Το παγκόσμιο εμπόριο αναμένεται να σημειώσει κάμψη και εξαιτίας αυτού, μικρότερες ανάγκες για τη ναυτιλία θα προκύψουν μεταξύ των ηπείρων. Θα υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις στην παγκόσμια οικονομική ευημερία και η ενέργεια που θα παράγεται θα χρησιμοποιείται για τις εκάστοτε εγχώριες ανάγκες.

Σχεδίαση πλοίων

Η ομάδα έργου που εστίασε στη σχεδίαση πλοίων κατέληξε σε ένα γενικό συμπέρασμα: το 2050 τα πλοία θα σχεδιάζονται από αυτόνομους υπολογιστές, χωρίς τη συνδρομή ανθρώπινου παράγοντα. Υπερυπολογιστές θα επεξεργάζονται όλα τα δεδομένα που απαιτούνται για τη διαδικασία της σχεδίασης. Για να επιτευχθεί αυτό, οι υπολογιστές θα πρέπει να σκέφτονται και να λειτουργούν όπως ο ανθρώπινος εγκέφαλος. Επίσης, η ομάδα θεωρεί ότι τα πλοία θα είναι εντελώς διαφορετικά στο μέλλον, καθότι θα είναι μη επανδρωμένα και επομένως δεν θα απαιτείται χώρος επί των πλοίων για την ενδιαίτηση του πληρώματος.

Επιπλέον, τα πλοία θα έχουν την ικανότητα να αυτοεπισκευάζονται, με χρήση έξυπνων υλικών που θα αυτό-υποδεικνύονται όταν απαιτείται αντικατάσταση ή επισκευή.

Τέλος, η ομάδα έργου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τουλάχιστον στην αρχή, ο ανθρώπινος παράγοντας θα πρέπει να συνεπικουρεί τους υπολογιστές, παρέχοντας οδηγίες και δεδομένα, όπως για παράδειγμα το είδος του πλοίου που θα πρέπει να σχεδιαστεί. Σταδιακά, ωστόσο, οι αποφάσεις θα παίρνονται από τους υπολογιστές.

Ναυπηγεία

Σύμφωνα με μια άλλη ομάδα έργου, τα ναυπηγεία επίσης θα λειτουργούν χωρίς την παρέμβαση του ανθρώπου. Ήδη προς αυτή την κατεύθυνση γίνονται βήματα και σήμερα, αν και σε πολύ αρχικά στάδια. Για παράδειγμα, συγκολλήσεις και αποκολλήσεις με laser εφαρμόζονται και σήμερα με τη χρήση ρομπότ. Επιπλέον, οι εκτυπώσεις 3D αναπτύσσονται ταχύτατα. Στο μέλλον, αναμένεται ευρύτερη χρήση ρομπότ τόσο στη ναυπηγική όσο και στις φορτοεκφορτώσεις και τα logistics. «Αυτή η διαδικασία θα εφαρμοστεί σταδιακά σε όλους τους τομείς που σήμερα απαιτείται η παρέμβαση του ανθρώπου, ώστε τελικά να φτάσουμε σε μη επανδρωμένα ναυπηγεία», ανέφερε ο Ubald Nienhuis, πρώην καθηγητής ναυπηγικής σε Πανεπιστήμιο της Ολλανδίας, που ηγείτο της εν λόγω ομάδας έργου.

Μη επανδρωμένα πλοία

Μια ακόμα εξέλιξη, που αναμένεται στην ναυτική βιομηχανία, θα είναι τα μη επανδρωμένα πλοία. Ο Robert Hekkenberg, Διευθυντής μεταπτυχιακού προγράμματος Ναυτιλιακής Τεχνολογίας σε Πολυτεχνείο της Ολλανδίας, θεωρεί ότι μεταξύ των πλεονεκτημάτων των μη επανδρωμένων πλοίων είναι η μείωση του κόστους, αν και ενδεχομένως μικρότερη του αναμενομένου. Στην ειδική έκδοση του NISS, όπου δημοσιεύονται τα αποτελέσματα των ερευνών, αναφέρεται εξάλλου ότι τα πετρελαιοφόρα ήδη λειτουργούν με αριθμητικά πολύ μικρά πληρώματα και άρα με σημαντικά μειωμένα λειτουργικά κόστη, που αφορούν τα έξοδα προσωπικού.

Άλλο κίνητρο για τη μετάβαση σε μη επανδρωμένα πλοία αποτελεί η ασφάλεια, αφού σημαντικός αριθμός ατυχημάτων οφείλονται στον ανθρώπινο παράγοντα.

Ο τερματικός εμπορευματικός σταθμός για container της APM στο Ρότερνταμ, είναι παράδειγμα της ταχύτητας με την οποία εξελίσσονται τα πράγματα, όπου οδηγοί γερανών εργάζονται από τα γραφεία τους, μακριά από τους γερανούς.

Μπορεί 50 χρόνια να φαίνεται πολύ μικρό χρονικό διάστημα για να φτάσουμε σε αυτά τα επίπεδα εξέλιξης της ναυτιλιακής βιομηχανίας, αλλά ας θυμηθούμε ότι πριν 50 χρόνια ξεκίνησε η κατασκευή του πλοίου Queen Elizabeth 2, του τελευταίου υπερωκεάνιου που ναυπηγήθηκε για τη μεταφορά επιβατών μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής.