Η αγορά ναύλωσης δεξαμενόπλοιων, ειδικά για μεγαλύτερα πλοία, υποστηρίζεται από ισχυρές εξαγωγές, μεγαλύτερες αποστάσεις πλεύσης πλοίων και περιορισμένη χωρητικότητα. Πιστεύετε ότι κάποια από αυτές τις συνθήκες θα αλλάξει το 2026;

Η σύντομη απάντηση είναι ναι και όχι. Θα δούμε αλλαγές ή προσαρμογές το 2026, ωστόσο έχει γίνει ολοένα και πιο δύσκολο να προβλέψουμε την αγορά δεξαμενόπλοιων όταν απρόβλεπτοι καταλύτες ή παράγοντες, που θα επηρεάσουν την αγορά, μπαίνουν στο παγκόσμιο πολιτικό τοπίο.

Ας ρίξουμε μια πρώτη ματιά στο βιβλίο παραγγελιών. Το 2026 έχει προγραμματιστεί να παραδοθούν 34 VLCCs, 42 Suezmaxes και 71 Aframaxes/LR2s. Η αύξηση στις παραδόσεις VLCCs και Suezmaxes ειδικότερα, των δύο μεγεθών που εκτελούν τα μεγαλύτερα ταξίδια, φυσικά και θα έχει αντίκτυπο.

Η γεωπολιτική θα συνεχίσει να παίζει σημαντικό ρόλο. Με τους Χούθι να τηρούν τον λόγο τους ότι θα σταματήσουν τις επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, και αν αυτό συμβεί, τα δεξαμενόπλοια θα επιστρέφουν όλο και περισσότερο στις μικρότερες διαδρομές μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Επίσης, όσο συνεχίζεται ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας και οι κυρώσεις των ΗΠΑ κατά της Ρωσίας και του Ιράν διατηρούνται (και εφαρμόζονται!), θα συνεχίσει να υπάρχει μια αγορά δύο επιπέδων μεταξύ του «σκοτεινού στόλου» και του «κυρίαρχου στόλου», που θα υποστηρίζει τις τιμές για τα πλοία που αποφεύγουν τα κυρωμένα φορτία, όπως έχουμε δει από την έναρξη του πολέμου το 2022. Αξίζει να σημειωθεί ότι, εάν ο πόλεμος τελείωνε, η παγκόσμια αγορά δεξαμενόπλοιων πιθανότατα θα έβλεπε τον αποκλεισμό ενός μεγάλου αριθμού γερασμένων πλοίων που έχουν καταγραφεί ως εμπορικά από τη Ρωσία και το Ιράν και επί του παρόντος αξιολογούνται ως μέρος του «περιορισμένου» στόλου. Αναμένουμε ότι αυτή η χωρητικότητα δεν θα μπορούσε να εισέλθει στα δυτικά δρομολόγια των Aframaxes και των Suezmaxes και θα δυσκολευόταν να εισχωρήσει στα «κυρίαρχα» δρομολόγια γενικά (σε πολλές περιπτώσεις μόνο λόγω της ηλικίας και της έλλειψης αξιολόγησης από το πρόγραμμα SIRE 2.0). Αυτό θα αποτρέψει μια ξαφνική και αθρόα εισροή πλοίων στην παγκόσμια αγορά, που θα προκαλούσε υπερπροσφορά χωρητικότητας.

Η άρση των περικοπών παραγωγής από τον OPEC+ έως το 2026 έχει προσθέσει όγκους φορτίου στην αγορά, μαζί με αυξημένη παραγωγή αργού πετρελαίου από χώρες εκτός OPEC+, συμπεριλαμβανομένων της Βραζιλίας, της Γουιάνας, του Καναδά και του Καζακστάν.

Η παραγωγή των ΗΠΑ φαίνεται πως φτάνει στην κορύφωσή της, ωστόσο στις επικρατούσες τιμές ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να αποφασίσει να αναπληρώσει το SPR (Strategic Petroleum Reserve), το Στρατηγικό Αποθεματικό Πετρελαίου των ΗΠΑ, με χαμηλότερες τιμές, και αυτό θα μπορούσε να περιορίσει τις εξαγωγές αργού πετρελαίου (ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, να οδηγήσει σε αυξημένες εισαγωγές). Η Κίνα έχει ήδη αυξήσει τα αποθεματικά της κατά περίπου 900 kb/d μέσα στο 2025 και προτίθεται να τα αυξήσει περισσότερο με νέους αποθηκευτικούς χώρους (ανακοινώθηκαν έντεκα νέες αποθήκες).

Οποιαδήποτε περαιτέρω άρση των περικοπών του OPEC+ δύναται να προσθέσει επιπλέον όγκους φορτίου και θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα contango τις προθεσμιακές τιμές του αργού πετρελαίου, οι οποίες, εάν είναι αρκετά απότομες, θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη δυνατότητα για πλωτή αποθήκευση (και τη σχετική δραστηριότητα χρονοναύλωσης). Υπάρχουν οι διαφωνούντες με αυτή την πρόβλεψη, αλλά είναι μια πιθανότητα που έχουμε δει ιστορικά, όταν οι τιμές του αργού πετρελαίου φτάνουν στο σημείο καμπής της υπερπροσφοράς πετρελαίου και της τιμής ανά βαρέλι. Ακόμα κι αν αυτό δεν υλοποιηθεί (contango & floating storage), το υψηλό επίπεδο όγκων φορτίου αναμένεται να οδηγήσει στη ζήτηση για δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου. Με την αποδυνάμωση, δε, του αμερικανικού δολαρίου, αυτό δίνει τη δυνατότητα σε νέους διεθνείς παίκτες να αγοράσουν αργό πετρέλαιο για εμπόριο ή εισαγωγή. Ωστόσο, όπως πάντα, υπάρχει η πιθανότητα κάποια στιγμή να επιβληθούν νέες περικοπές από τον OPEC+ εάν διαγνώσει ότι συσσωρεύεται υπερβολικό πλεόνασμα στην αγορά πετρελαίου που δεν τους ωφελεί.

Πώς επηρεάζουν οι κυρώσεις των ΗΠΑ στο ρωσικό πετρέλαιο τους διάφορους τύπους δεξαμενόπλοιων;

Μέχρι σήμερα, οι κυρώσεις των ΗΠΑ στη Ρωσία έχουν ωφελήσει όλα τα μεγέθη των δεξαμενόπλοιων, αλλά περισσότερο τα μεγαλύτερα. Ο αντίκτυπος στην Κίνα φαίνεται να είναι περιορισμένος, λόγω του ότι εισάγει πολύ ρωσικό αργό πετρέλαιο μέσω αγωγών. Η Ινδία ωστόσο φαίνεται να επηρεάζεται σημαντικά. Ως αποτέλεσμα, αγοράζει λιγότερο από τη Ρωσία και περισσότερο από τη Μέση Ανατολή και τη «λεκάνη του Ατλαντικού» (ΗΠΑ, Δυτική Αφρική, κ.λπ.). Αυτό έχει ωφελήσει κυρίως τα VLCCs, αλλά και τα Suezmaxes και τα Aframaxes σε μικρότερο βαθμό. Η Ρωσία συνεχίζει να φορτώνει αργό πετρέλαιο στον «σκοτεινό στόλο», αλλά, επειδή οι πελάτες της (Ινδία, Τουρκία, Συρία) αγοράζουν λιγότερο τελευταία λόγω της αυστηροποίησης των κυρώσεων, ο «σκοτεινός στόλος» χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο για πλωτή αποθήκευση πετρελαίου που υπόκειται σε κυρώσεις.

Να εξετάσουμε τώρα τις πιθανές αλλαγές και επιδράσεις στην αγορά των δεξαμενοπλοίων από τις ροές ρωσικού αργού και προϊόντων.

Πιθανοί θετικοί παράγοντες για τις αγορές δεξαμενόπλοιων:

• Η Ινδία αναμένεται να μειώσει τις εισαγωγές αργού πετρελαίου από τη Ρωσία, στρεφόμενη σε εισαγωγές αργού πετρελαίου από άλλες κύριες πηγές που χρησιμοποιούν την «κυρίαρχη» χωρητικότητα. Αυτό είναι πιθανό να ωφελήσει κυρίως τα VLCCs, αν και τα Suezmaxes και τα Aframaxes λιγότερο θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στα φορτία αντικατάστασης.
• Ορισμένοι Κινέζοι παραλήπτες ενδέχεται επίσης να σταματήσουν τις αγορές ρωσικού αργού πετρελαίου. Εάν η Κίνα μειώσει τις εισαγωγές ρωσικού αργού, θα χρειαστεί να αντικατασταθούν αυτοί οι όγκοι με εισαγωγές από πηγές που χρησιμοποιούν την «κύρια μεταφορική χωρητικότητα».
• Οποιαδήποτε μείωση στις εξαγωγές ρωσικών προϊόντων πετρελαίου ή στις εξαγωγές από οποιαδήποτε άλλα διυλιστήρια που επηρεάζονται από τις κυρώσεις και τους περιορισμούς θα σήμαινε ότι πρέπει να βρεθούν εναλλακτικές εισαγωγές προϊόντων πετρελαίου, κάτι που μπορεί να συνεπάγεται αυξημένες εξαγωγές από τα διυλιστήρια του Κόλπου των ΗΠΑ ή από διυλιστήρια ανατολικά του Σουέζ.
• Εάν η χωρητικότητα του «κυρίαρχου στόλου» εκτοπιστεί από τις ρωσικές αγορές εξαγωγών (π.χ. λόγω εμπορίας με χαμηλότερο όριο τιμών – sub price cup business) και οι ρωσικές εξαγωγές διατηρηθούν σε σχετικά υψηλούς όγκους (ακόμα και με κάποια μείωση), αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι περισσότερη γερασμένη χωρητικότητα θα ξεπουληθεί στον «περιορισμένο στόλο» προκειμένου να αντικατασταθεί η εκτοπισμένη χωρητικότητα (αν ξεπεραστούν τα εμπόδια της δέουσας επιμέλειας, KYC process κ.λπ., στην αγοραπωλησία).

Πιθανοί αρνητικοί παράγοντες για τις αγορές δεξαμενόπλοιων:

• Τα Suezmaxes και τα Aframaxes του «σκοτεινού στόλου» που μετέφεραν ρωσικό αργό πετρέλαιο υπό το όριο τιμών ενδέχεται να επιστρέψουν στην κύρια αγορά.
• Περισσότερα δεξαμενόπλοια μεταφοράς προϊόντων που μετέφεραν ρωσικά προϊόντα υπό το όριο τιμών ενδέχεται να επιστρέψουν στην κύρια αγορά. Αυτό ήταν ήδη πιθανό, δεδομένης της μείωσης των εξαγωγών ρωσικών προϊόντων λόγω των επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Οι εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων μειώθηκαν τον Οκτώβριο για δεύτερο συνεχόμενο μήνα, κατά 40.000 βαρέλια, στα 2,3 εκατ. bpd, φτάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδό τους από το 2017.
• Εάν το ρωσικό αργό πετρέλαιο ρέει στην Κίνα αντί του κυρίαρχου αργού, το οποίο εκτρέπεται σε διαδρομές μικρότερων αποστάσεων προς την Ινδία, αυτό θα συμπίεζε την κύρια αγορά.  Αυτό το εμπόριο όμως θα απαιτούσε να αφαιρεθεί μεγαλύτερη χωρητικότητα από τον «κύριο» προς τον «περιορισμένο στόλο». Επίσης, προς το παρόν, είναι πιθανό τα πλεονάζοντα ρωσικά φορτία να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία αποθεμάτων στην Κίνα αντί να αντικαταστήσουν τα κύρια φορτία στα κινεζικά διυλιστήρια (γνωστή η πολιτική της Κίνας από το 2020 στην αύξηση των κρατικών στρατηγικών αποθεμάτων, που από φέτος επεκτάθηκε διά νόμου-απαίτηση και στις πετρελαϊκές εταιρείες της χώρας).

Αβέβαιοι παράγοντες για τις αγορές δεξαμενόπλοιων:

• Η έκταση και η διάρκεια οποιασδήποτε μείωσης των εισαγωγών ρωσικού αργού πετρελαίου στην Ινδία, στην Κίνα και στην Τουρκία.
• Η έκταση και η διάρκεια οποιασδήποτε μείωσης των εξαγωγών ρωσικών προϊόντων πετρελαίου.
• Η απώλεια ρωσικού αργού από την αγορά μπορεί να μην απαιτεί πρόσθετη προσφορά, αλλά μπορεί να βοηθήσει στη μείωση ή στην εξάλειψη της προβλεπόμενης υπερπροσφοράς. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι υπάρχει μια φυσική κατάληξη, π.χ. σε χερσαίες αποθήκες ή ακόμα και σε πλωτές αποθήκες, εάν προκύψει ένα πολύ ευρύ contango, γι’ αυτό που διαφορετικά θα ήταν πλεονάζοντα βαρέλια, με ερωτηματικά ως προς το πού μπορεί να καταλήξουν.
• Εάν η Ινδία και η Τουρκία μειώσουν τις εισαγωγές ρωσικού αργού, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι η επικείμενη απαγόρευση της ΕΕ για τις εισαγωγές προϊόντων που προέρχονται από ρωσικό αργό πετρέλαιο, από τις 21 Ιανουαρίου 2026, θα έχει μικρότερο αντίκτυπο στην αγορά δεξαμενόπλοιων.

Απόσπασμα από το σχόλιο του καπτ. Κώστα Κανελλόπουλου στο τεύχος Δεκεμβρίου 2025 των Ναυτικών Χρονικών. Μπορείτε να αποκτήσετε το τεύχος πατώντας εδώ.