Θωρηκτό Αβέρωφ: To «στολίδι» του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού

Θωρηκτό Αβέρωφ: To «στολίδι» του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού

IMG_8298

Πραγματικός θρύλος του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, το Θωρηκτό Αβέρωφ, συνέδεσε το όνομά του με την ιστορία και τους αγώνες του έθνους.

Η ατυχής έκβαση του ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 έκανε επιτακτική την ανάγκη εκσυγχρονισμού των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων. Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση Κυριακούλη Μαυρομιχάλη αγόρασε το πλοίο το 1909. Το θωρακισμένο καταδρομικό (ή βαρύ εύδρομο, κατά τη ναυτική ορολογία), που ναυπηγήθηκε στο Λιβόρνο, προοριζόταν να χρησιμοποιηθεί από το ιταλικό ναυτικό, ωστόσο η παραγγελία ακυρώθηκε.

Η προκαταβολή, το 1/3 δηλαδή της συνολικής αξίας των 24.000.000 δραχμών, καταβλήθηκε από το κληροδότημα του εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ προς το Ταμείο Εθνικού Στόλου, εξ ου και το όνομά του. Το Θωρηκτό Αβέρωφ παραδόθηκε στην Ελλάδα στις 15 Μαΐου 1911 και την 1η Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους κατέπλευσε στο Φάληρο, για να αποτελέσει τη ναυαρχίδα του απαρχαιωμένου ελληνικού στόλου.

Μετά από ένα χρόνο, τον Οκτώβριο του 1912, όταν και ξεκίνησε ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος, το «Γεώργιος Αβέρωφ», με κυβερνήτη τον ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, ηγήθηκε στις νικηφόρες ναυμαχίες της Έλλης (3 Δεκεμβρίου 1912) και της Λήμνου (5 Ιανουαρίου 1913), επιβάλλοντας την ελληνική παρουσία στο βορειοανατολικό Αιγαίο και διαλύοντας τις προσδοκίες του Σουλτάνου για έλεγχο της περιοχής.

Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό των συμμαχικών δυνάμεων, με απόφαση της κυβέρνησης Βενιζέλου, συνέβαλε σημαντικά στην απόκτηση ελέγχου στην Μεσόγειο. Με το τέλος του πολέμου, η Οθωμανική Αυτοκρατορία υπέγραψε στο Μούδρο της Λήμνου ανακωχή. Σύμφωνα με τους όρους της, ο διάπλους των Δαρδανελίων και του Βοσπόρου θα ήταν ελεύθερος και τα τουρκικά πολεμικά πλοία, καθώς και η χρήση όλων των λιμένων της Τουρκίας, θα παραδίδονταν στους Συμμάχους. Το «Γεώργιος Αβέρωφ» κατέπλευσε στην Κωνσταντινούπολη τον Οκτώβριο του 1918, όπου ύψωσε την ελληνική σημαία απέναντι από το παλάτι του Σουλτάνου.

Το όραμα της Μεγάλης Ιδέας έφερε το θωρηκτό στα μικρασιατικά παράλια για να μεταφέρει ελληνικά στρατεύματα, ωστόσο το 1922 και μετά την καταστροφή, ανέλαβε το θλιβερό καθήκον της επαναφοράς του στρατεύματος και των ξεριζωμένων Ελλήνων στην πατρίδα.

Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο τέθηκε και πάλι επικεφαλής του στόλου. Μετά τη γερμανική επικράτηση ωστόσο, τον Απρίλιο του 1941, το Υπουργείο Ναυτικών διέταξε τη βύθισή του για να μην πέσει στα χέρια του Άξονα. Κατά ευτυχή συγκυρία, η βύθιση δεν πραγματοποιήθηκε και ο «Μπαρμπα-Γιώργης» ή το «Τυχερό Καράβι», όπως συνήθιζαν να το αποκαλούν τα πληρώματα, οδηγήθηκε στην Αλεξάνδρεια και συμμετείχε σε προστασία νηοπομπών στον Ινδικό Ωκεανό. Στις 16 Οκτωβρίου 1944 αγκυροβόλησε στον φαληρικό όρμο και μέχρι το 1949 αποτέλεσε το αρχηγείο του στόλου στο Κερατσίνι.

Το 1952 διατάχθηκε ο παροπλισμός του θωρηκτού και μέχρι το 1983 παρέμεινε πρυμνοδετημένο στον Πόρο, ενώ έναν χρόνο αργότερα το Πολεμικό Ναυτικό αποφάσισε να το αποκαταστήσει. Μεταφέρθηκε και πάλι στο Φάληρο για τις εργασίες επισκευής, με δωρεές ιδιωτών (οικογένεια Λάτση, ίδρυμα Ωνάση) και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σήμερα στέκει υπερήφανο σύμβολο του πατριωτισμού, του ηρωισμού και της ναυτοσύνης, λειτουργώντας ως μουσείο και διατηρώντας ζωντανή την ιστορική μνήμη.

Στο «Θωρηκτό Αβέρωφ» αξίζει κανείς να δει τη στολή, το σπαθί και τα παράσημα του Ναυάρχου Κουντουριώτη στα ιδιαίτερα διαμερίσματά του, καθώς και συλλογές σκευών της εποχής, το Καρέ των Αξιωματικών, το χώρο συμβουλίων και ανάπαυσης αλλά και τον πίνακα δραστηριότητας του στόλου.

 

Υπέρτιτλος για FB: Ιστορική αναδρομή και φωτογραφικό αφιέρωμα στο θρυλικό πλοίο της χώρας μας